استفتائات مربوط به احكام روزه
رؤيت هلال ـ ثبوت ماه
س1. آيا با محاسبات منجمين، ماه ثابت ميشود ـ مخصوصاً وقتي كه آنها امروز نسبت به زمانگذشته امكانات خيلي دقيق و مجهّز در اختيار دارند و اصرار ميورزند كه نتائج دستگاههاي علميامروز قابل انكار نميباشد.
ج ـ پيشگوئي منجمّين بنفسه حجّت شرعيّه نيست، بلي اگر براي هر كس موجب علم به صحّت محاسبه شود،بايد به علمي كه از گفته منجّم حاصل شده عملنمايد.
س2. آيا تطوِ و بلند بودن هلال را، دليل بر شب دوم ميدانيد؟
ج ـ بلند بودن ماه و تطوِ آن، دليل شرعي بر شب دوم نيست.
س3. اختلافات مربوط به تعيين اوقات و ازمنه چگونه مرتفع ميگردد؟ آيا امروز واقعاً همانروزي است كه تقاويم بيان داشتهاند؟ در حاليكه شيعه و سني در اين امر مختلف القول هستند.
ج ـ تعيين ايام از جهت اينكه اوّل ماه است ويا چند روز از فلان ماه گذشته با رؤيت هلال در اول ماه ياگذشتن سي روز از رؤيت هلال ماه قبل ثابت ميشود و همچنين با بيّنه شرعي و يقين خود مكلّف.
س4. اگر ماه رمضان در شهري ديده شود، در شهرها ديگري كه افق آنها يكسان و يا دو ساعت فرِق دارند اول ماه ثابت ميشود يا نه؟
ج ـ اكتفا، به رؤيت ماه در يك بلد براي ساير بلاد بعيد نيست.
س5. اگر ماه در كشورهاي شرقي رؤيت شود آيا براي كشورهاي غربي خود بخود ثابتميشود يا خير؟
ج ـ بطور كلي در هر نقطه از زمين كه ماه رؤيت شود براي هر نقطه ديگر كه بعداً روز ميشود آن روز، روزاول ماه است.
س6. آن طور كه از توضيح المسائل و كتاب هداية العباد حضرتعالي استفاده ميشودحضرتعالي در طريق ثبوت هلال اتحاد افق را شرط نميدانيد بنابر اين آيا ما ميتوانيم مثلاً به راديوعربستان اعتماد كنيم و اگر فردا را اول ماه يا روز عيد فطر اعلام كرد ما هم روزه بگيريم يا افطار كنيمدر هر صورت وظيفه ما چيست؟ سؤال ديگر اينكه در ذيل عنوان طريق ثبوت هلال در كتابة هدايةالعباد حضرتعالي پيرامون همين مسأله فرموديد كه سزاوار است كه احتياط ترك نشود، رعايتاحتياط در صورت اعلام اينكه فردا عيد فطر است چگونه ميسر است.
ج ـ همانطوريكه در توضيح المسائل و هداية العباد ذكر شده بنظر اينجانب رؤيت هلال در بلدي نسبت بهبلاد ديگر نيز بعيد نيست كافي باشد البته ثبوت رؤيت بايد به علم و يا بيّنه شرعي باشد و احتياط به اين حاصل ميشود كه مكلف در آن روز به مقدار مسافت شرعي مسافرت بنمايد و روزه خود را در مسافرت افطارنمايد.
س7. بعضي از مراجع عظام، در رؤيت هلال در شهري شرط كفايت آن در شهر ديگر را،اتحاد افق ميدانند تفاوت افق چه قدر باشد كافي از رؤيت در شهر ديگر نيست؟
ج ـ بنظر حقير رؤيت هلال اگر به يكي از راههائي كه در رسالههاي عمليّه مذكور است ثابت شود، براي همهنقاطي كه روزشان بعد از آن است كفايت ميكند.
س8. در ماه مبارك رمضان اگر در شهر غزني افغانستان ماه ديده نشود ولي راديو جمهورياسلامي ايران اعلام كند كه ماه ديده شده و ثابت هم شود آيا مردم آنجا ميتوانند عيد بگيرند يا نه؟ و مردمي كه از چند مجتهد تقليد دارند ميتوانند در مسأله رؤيت هلال به فتواي مجتهد واحدعمل كنند يا خير؟
ج ـ بنظر حقير بعيد نيست، رؤيت هلال در هر نقطهاي، براي نقاط ديگر كه در ساعت رؤيت هلال در آن شب يا روز باشد كافي باشد يعني روز بعد از آن روز يا شب براي آنها روز اوّل ماه است ولي بنظر آقاياني كه توافق افق را در كفايت رؤيت هلال براي بلد ديگر معتبر ميدانند، بايد اين جهت مراعات شود و مقلد هر مرجعي طبق فتواي مرجع خود عمل بنمايد.
س9. در شهري كه اكثريّت با اهل سنت ميباشند و شيعهها در اقليّت هستند، در عيد قربان وعيد فطر قطع بخلاف نداشته باشيم ميتوانيم با آنها عيد بگيريم و اگر در نجف اشرف ماه را ديدهباشند و 29 روز روزه گرفتهاند ولي در استانبول ديده نشده و سنيها سي روز روزه ميگيرند ويك روز بعد از نجف عيد بگيرند وظيفه ما شيعهها چيست؟
ج ـ در فرض مزبور اشكالي پيش نميآيد فقط از تظاهر به خوردن روزه و اقامه نماز عيد به جماعت خودداري شود و اگر تقيه و حفظ وحدت اقتضا بكند روز عيد آنها نماز عيد بخوانند.
مبطلات روزه
س10. اگر كسي در ماه مبارك رمضان، از خواب بيدار شود و بعد متوجه بشود كه از وقت اذانگذشته است آيا روزه اين فرد صحيح است؟
ج ـ بلي صحيح است.
س11. كيفيت روزهي شخص كاهل نماز، كه در انجام نمازهاي واجبش، كوتاهي كرده چيست؟
ج ـ روزه، واجب ديگري است و شخص مذكور به جهت كاهل نماز بودن، معصيت كار است، ولي اگر روزه گرفته روزه او صحيح است.
س12. آيا اگر در ماه مبارك رمضان، قرآن را به طرز غلطي بخوانيم، ضرري متوجه روزه ميشود؟(عدم تلفظ صحيح كلمات)
ج ـ اگر عمداً آيات را غلط نخواند، اشكال ندارد و رعايت تجويد در قرائت قرآن واجب نيست.
س13. مستدعي است حكم شرع مقدس را در مورد اشخاصي كه كارشان غواصي در اعماق آبهاست نسبت به صوم و صلوة بيان فرماييد.
ج ـ زير آب رفتن با لباس غواصّي بنابر احتياط واجب مبطل صوم است ولي اگر شخص داخل زير دريائي كهشبيه اطاق است و ملاصق بدن نيست زير آب برود روزه باطل نميشود و نسبت به نماز، كسي كه با لباس غواصّي زير آب است اگر نميتواند خارج شود و نماز بخواند و يا وقت تنگ است با همان حال مقداري كه ميتواند قرائت و ساير اذكار را بخواند و ركوع و سجود را به ايماء و اشاره انجام دهد و به احتياط واجب بعد هم قضاء آننماز را بخواند. واللّه العالم.
س14. كشيدن سيگار و استعمال قليان آيا مبطل روزه هست؟
ج ـ بنابراحتياط واجب، روزهدار نبايد دود سيگار يا قليان را به حلق برساند.
س15. كشيدن ترياك براي شخص معتاد، در ماه مبارك رمضان، مبطل روزه ميباشد؟
ج ـ احتياط واجب در ترك آن است، چه براي معتاد و چه غير.
س16. آيا كشيدن سيگار، به صورتي كه دود آن را فرو نبرند، روزه را باطل ميكند؟
ج ـ اگر دود آن را فرو نبرند روزه را باطل نميكند، ولي تظاهر به آن در اين صورت، مناسب نيست و به احترام ماه مبارك ترك شود.
س17. زدن آمپول مقوّي يا پنيسيلين براي روزهدار جايز است يا خير؟
ج ـ اشكال ندارد و فرقي بين اقسام آمپولها نيست، ولي احتياط مستحب در ترك است.
س18. آيا شخص روزهدار در ماه مبارك رمضان، ميتواند سُرم يا آمپول، تزريق كند؟
ج ـ احتياط مستحب آن است كه از استعمال آمپول و سرم خودداري كند و اگر لازم شد و تزريق كرد روزهاش باطل نميشود.
س19. اگر كسي در ماه مبارك رمضان، قبل از اذان صبح، از خواب بيدار شود و در خوابمحتلم شده باشد و امكان غسل كردن را نداشته باشد، حكم روزه اين فرد چه ميشود؟
ج ـ در فرض سؤال اگر متمكن از غسل قبل از اذان صبح نباشد، تيمم بدل از غسل كند و روزه بگيرد.
س20. شخصي در ماه رمضان با خودبازي ميكند ولي مني بيرون نميآيد و علائم جنب هم دراو نيست بعد از ساعتي بول ميكند مايعي سفيد رنگ خارج ميشود شك دارد مني هست يا نه روزهاو باطل است يا نه در صورت بطلان كفاره دارد يا نه؟
ج ـ اگر كاري با خود كند كه بر حسب عادت موجب انزال مني ميشود، هر چند مني انزال نشود،روزهاش باطل است، ولي در فرض مذكور وجوب كفّاره معلوم نيست. واللّه العالم.
س21. كسي كه نميدانسته استمناء روزه را باطل ميكند و حتي يك گناه كبيره است، اگر اينعمل را انجام دهد آيا روزه او باطل است ؟ اگر باطل است كفّاره دارد يا خير؟ اگر دارد مقدار آن چقدراست؟
ج ـ در فرض سؤال، بايد قضاي روزه را بگيرد ولي كفّاره ندارد، بلي اگر جاهل مقصّر باشد، به اين معني كه درموقع ارتكاب عمل، احتمال حرمت بدهد و سؤال نكند و يا بداند استمناء حرام و معصيت است، هرچند نداند كهروزه را باطل ميكند و در روز ماه رمضان انجام دهد، كفّاره جمع دارد، كه در توضيح المسائل مسأله شماره 1674 ذكر شده است.
س22. اگر شخصي در كلاس درس بوده ناگهان متوجه گرديد كه لاي دندان غذائي است و خودرا مقداري كنترل نموده به اين اميد كه در پايان درس آن را بيرون ريزد، ولي احتمال قوّي ميدهد كهدر كلاس درس همراه با آب وارد حلق شده باشد آيا روزه باطل ميشود يا اين شخص معذورميباشد؟
ج ـ در فرض سؤال مجرّد وجود غذا در لاي دندان ويا در داخل آب دهن تا پائين نرود، مبطل روزه نيست،البته بايد شخص مذكور به هر نحوي، از رفتن غذا به معده ممانعت نمايد و احتمال پائين رفتن غذا موجب بطلانروزه نيست.
كفاره روزه
س23. كفّاره روزه يك ماه، با نان چقدر است؟ با برنج چقدر است؟
ج ـ كفّاره افطار غير عمدي، براي هر روز يك چارك طعام مانند گندم و برنج است و اگر بخواهد نان بدهد،براي هر روز يك كيلو بدهد.
س24. آيا ميتوان پول كفّاره را به فقير داد. و به او گفته شود طعامي كه روزانه ميخوري قصد كفّاره كن يا لازم است فقير از همين پول طعام بگيرد.
ج ـ در فرض سؤال، فقير بايد با همين پول، براي دهنده آن طعام بخرد و به وكالت از طرف او طعام را به عنوان كفّاره بردارد. واللّه العالم.
س25. كسي كه از خصال كفارات اطعام را برگزيده و يا از بابت كفاره و فديه يك مدّ طعام بايد بدهد يا فطره عيد فطر را ميدهد آيا مجزي است كه از نانوائيهاي كشور نان خريداري كند و بهمستحقين بدهد يا نه با آنكه ميدانيم كه دولت به نانوائيها سوبسيد ميدهد و يك كيلو نان كه در نانوائي به سيزده تومان ميدهند، اگر آزاد خريداري شود شايد در حدود چهل تومان باشد؟
ج ـ در فرض سئوال، خريدن نان از نانوائي و به عنوان كفّاره يا فطره دادن مانعندارد.
س26. در باب كفاره روزه آيا ميشود به مقدار پول گندم، يا برنج به فقير داد؟
ج ـ پرداخت كفاره به نحو مذكور در سؤال مجزي نيست. بايد همان گندم را بدهد و يا برنج و يا اجناس ديگري كه در باب كفارات مذكور است. واللّه العالم.
س27. زني مريض بوده و ماه رمضان روزه نگرفته و مرض او تا سال بعد ادامه داشته است وكفاره بر عهده او آمده ولي از خود پولي ندارد آيا كفاره زن بر عهده شوهر واجب است يا نه؟
ج ـ كفّاره زن بر شوهر واجب نيست.
س28. تكليف شخصي كه چندين كفّاره جمع بر گردن دارد، ليكن فعلاً نه وسع مالي دارد كهاطعام فقرا بدهد و نه توان جسمي دارد كه چندين ماه روزه بگيرد، در حال حاضر چيست؟ (در اينمورد نيز ميزان دقيق در دست نيست) آيا چنين فردي از گرفتن روزه مستحبي محروم است؟
ج ـ به مسأله شماره 1669 توضيح المسائل مراجعه نماييد و اگر چنين شخصي قدرت بر روزه گرفتن ندارد،قهراً قدرت بر روزه مستحبي هم ندارد مگر اينكه مثلاً قدرت بر دو و سه روز، روزه گرفتن دارد ولي چون روزهكفّاره بايد سي و يك روز آن پشت سر هم باشد، قدرت بر آن نداشته باشد، كه در اين صورت اگر روزه قضا نداشته باشد روزه مستحبي اشكال ندارد. واللّه العالم.
س29. اگر كسي در ماه مبارك رمضان عمداً افطار به حرام كند و قبل از اداء كفّاره روزه فوت نمايد در صورت وصيّت به بجا آوردن وانجام كفّاره روزه و يا در صورت عدم وصيّت اگر وليّ متوفي بخواهد استيجار صوم كند، و يا خودش بخواهد عمل به وصيّت كند تتابع در بجا آوردن روزه در دو فرض سؤال واجب است يا خير؟
ج ـ در هر دو فرض تتابع واجب است.
س30. اينجانب داراي سنگ كليه ميباشم وقبلاً نيز هر دو كليههايم را عمل جراحي نمودهام ودكتر متخصص گفته است روزه نبايد بگيريد و آب و مايعات زياد بخوريد، اگر اينجانب فقط آببخورم و چيز ديگري نخورم روزهام درست است يا خير، وتا كنون نيز حقير اينگونه عمل نمودهام؟
ج ـ در فرض مسأله كه روزه گرفتن براي شما ضرر دارد و بايد در اثناء روز از مايعات استفاده نمائيد، روزه بر شما واجب نيست و براي هر روز يك مدّ طعام (تقريباً هفتصد و پنجاه گرم) به فقير غير سيد در رمضان آينده كفاره بدهيد.
س31. اگر در ماه مبارك رمضان بيسحري بمانيم و مريض هم باشيم و در روز قبل از اينكهچيزي بخوريم با زن خود جماع كرديم چه حكمي دارد؟
ج ـ در صورتي كه مرض مجوّز افطار نداشتهايد در فرض سؤال كفاره واجب است.
س32. ملاك مريض كه روزه ماه رمضان از وي ساقط است، چيست؟
ج ـ اگر بداند روزه براي او مضرّ است يا مظنه ضرر داشته باشد و يا احتمال عقلايي بدهد كه مضر باشد به طوري كه از آن احتمال، خوف ضرر حاصل شود، روزه واجب نيست و بعد بايد قضاي آن را بگيرد بلي اگر مرض تا رمضان سال بعد طول بكشد قضا هم ساقط است، فقط بايد كفّاره مدّ بدهد. واللّه العالم.
س33. اگر شخصي در ماه مبارك رمضان به مسافرت برود و قصد ده روز نمايد، در بين اين ده روز آيا ميتواند در بلاد كبيره بيش از 4 فرسخ از منزل خود دور شود؟
ج ـ در فرض سؤال، چنانچه تمام مسافتي را كه طي ميكند در داخل شهر باشد، اشكال ندارد.
س34. كفّاره روزه رمضان و كفّاره حنث نذر، قسم و عهد آيا از اصل مال ميت بايد داده شود يا از ثلث اگر به آن وصيّت كرده باشد؟
ج ـ اگر وصيت كرده كه اينها را از ثلث بدهند از ثلث برداشته ميشود و در غير اين صورت از اصل مال برداشته ميشود.
س35. شخصي به حدّ بلوغ رسيده است امّا ندانسته در ماه مبارك رمضان با اينكه روزه است(نعوذ باللّه) عمل منافي عفت انجام داده حالا كه اين شخص بعد از گذشت چند سال، حكم حرام بودن اين عمل را دانسته نميداند كه آيا بايد كفاره جمع دهد يا اصلاً كفاره بدهد يا نه و روزهاش چگونه است، خواهشمند است حكم اين شخص را بيان فرمائيد و بفرمائيد اين چند سال كه گذشته،روزه او كه باطل شده، چه حكمي دارد؟
ج ـ در فرض سؤال، چنانچه حرام بودن عمل را نميدانسته و در جهل خود هم مقصّر نبوده فقط قضاي آنروزهها واجب است و چون در انجام قضا تأخير نموده، براي هر روز 10 سير طعام مانند گندم يا آرد بعنوان كفارة تأخير قضا به فقير غير سيّد بدهد و اگر حرام بودن عمل را ميدانسته هر چند وجوب كفاره را نميدانسته ويا اينكه در جهل بمسأله مقصّر بوده علاوه بر آنچه گفته شد كفاره عمد هم بر او واجب است و تفصيل آن در توضيحالمسائل مسأله 1669 مذكور است مراجعه نمائيد.
س36. دختري در سن 9 سالگي از روي ناداني روزه خود را در ماه رمضان افطار مينمايد آيا كفاره تعلق ميگيرد؟
ج ـ در فرض سؤال چنانچه 9 سال قمري را تمام كرده و توانايي روزه گرفتن را دارد و با اينكه ميداند روزه خوردن براي او حرام شده است، روزه را ميخورد كفاره دارد هرچند نداند كه روزه خوردن علاوه بر حرمت كفاره هم دارد. واللّه العالم.
س37. مسافر در سفر نماز تمام خوانده، روزه را هم گرفته بعداً فهميد كه بايد نماز را شكسته وروزه را افطار نمايد. آيا نماز و روزه قبلي وي درست است يا احتياج به اعاده دارد؟
ج ـ نماز و روزهاش صحيح است احتياج به قضاء ندارد.
س38. چند روز روزه ماه مبارك رمضان، از چند سال، بر ذمه دارم، و در ضمن نميدانم از هر سال چند روزي بوده تكليف چيست؟
ج ـ در فرض مسأله ميتوانيد به مقداري كه يقيناً كمتر از آن مقدار نبوده اكتفاء نمائيد و اگر مقداري روزه قضاء بگيريد كه بدانيد قطعاً بيشتر از آن بر ذمه شما نيست احوط است.
س39. نميدانم چند ساله بودم شك دارم حدود 14 الي 15 سالگي نماز نخواندهام عمداً و روزه خواري هم كردهام بفرمائيد چه حكمي دارد وظيفه من در قبال اين اعمال انجام نشده چيست؟
ج ـ هر مقدار از نماز و روزه خود را كه يقين داريد در حال بلوغ ترك كردهايد بايد قضا نمائيد و براي تأخير قضاي روزه كفاره غير عمد بايد بدهيد و چنانچه افطار روزه بدون عذر و عمدي بوده بايد براي هر روز كفاره عمد هم بدهيد.
س40. آيا كسي كه روزه قضا در ذمه دارد ميتواند روزه نذري بگيرد؟ در صورتي كه نذر كرده باشد تكليف او چيست؟
ج ـ كسي كه روزه قضا بر ذمّه دارد ميتواند نذر كند كه روزه بگيرد و صحيح است.
س41. بنده شش سال است كه به سن تكليف رسيدهام يعني 6 ماه رمضان بر من گذشته كه ميبايست روزه ميگرفتم، چهار سال اخير را روزه گرفتهام تماماً، 2 سال ابتدائي را نميدانستم كه بهتكليف رسيدهام، بعدها فهميدم كه قبل از 15 سالگي مكلف بودهام از اين رو بعضي از روزهاي اين دو ماه مبارك رمضان را روزه گرفته و بعضي ديگر را كه حدوداً از هر دو ماه مبارك 30 روز ميشود روزه نگرفتهام تكليف بنده در برابر قضاي اين روزهها چيست؟
ج ـ در فرض سؤال روزههاي فوت شده را قضا نمائيد، و براي هر كدام يك مدّ طعام كفاره بدهيد و اگرالتفات به وجوب صوم نداشتهايد و غافل از سؤال كردن بودهايد كفاره عمد واجب نيست.
س42. شخصي 42 ساله تاكنون روزه نگرفته و گفته داراي 15 عائله بوده و براي تلاش و اداره خانوادهام در گرما و سرما كار ميكردم طاقت نداشتم روزه بگيرم. عذر شرعي هم نداشته خواهشمند است نظر مبارك را بيان فرمائيد.
ج ـ در مورد سؤال چنانچه شخص مذكور، بدون عذر شرعي روزه نگرفته، بايد كفّاره بدهد و نيز قضاي روزههائي كه نگرفته انجام دهد و اگر با عذر شرعي روزه نگرفته كفاره عمد ندارد و اما نسبت به قضاي موردي كه با عذر افطار كرده موارد مختلف است مورد محلّ ابتلاء را بنويسيد تا جواب داده شود.
س43. اگر دختري كه 9 سالگي روزه بر او واجب شده است؛ بنا به گفته والدين كه توان گرفتنهمه روزهها را نداشته، چند روزه از روزهاي واجب را نگرفته باشد (و تعداد روزههاي نگرفته را نيز نداند) و اكنون نيز نداند كه آيا در زمان توان آن روزهها را داشته است يا نه و اطرافيان هم ندانند تكليف او چيست؟
ج ـ در فرض سؤال، هر مقدار را يقين دارد كه كمتر از آن نبوده قضا كند.
س44. اين حقير در سنوات ماضيه سه سال در ماه مبارك رمضان در فصل تابستان و در گرماي طاقت فرسا و در شرايطي كه گرفتن روزه دشوار بود مشغول درو، جمعآوري زراعت و محصول بودم، لذا به اكراه بدون ميل و رغبت از فضايل ماه مبارك محروم ماندم و روزه را افطار كردم كه درماههاي بعد قضاي آن را نمودم آيا بري الذمّه شدهام يا نه؟
ج ـ در مورد سؤال جمع آوري محصول مجوّز افطار روزه رمضان نيست، براي هر روزهاي كه افطار كردهايد علاوه بر قضاي آن روزه، كفّاره عمد به شرحي كه در توضيح المسائل مذكور است بايد ادا نمائيد.
س45. آيا احتمال ضرر و بيماري مجوزي براي افطار ميباشد يا اطمينان به ضرر و بيماري لازم است؟ ميزان در مقدار ضرر چيست؟
ج ـ خوف ضرر مجوز بلكه موجب افطار است و اطمينان لازم نيست و نسبت به مقدار آن كافي است كهعرف عقلاء اثر مترتب بر روزه را ضرر محسوب دارند. واللّه العالم.
س46. كسي كه مريض بوده مدت چند سال نتوانسته روزه بگيرد، اگر صحت پيدا كرد آيا آخرين سال را روزه بگيرد و آن مدت را كه نتوانسته روزه بگيرد كفّاره بدهد و اگر توان پرداخت كفّاره را نداشته بايستي استغفار نمايد؟ و يا اگر بعداً متمكن شد بايستي كفّاره روزه آخرين سال را بدهد يا سالهاي گذشته راهم بپردازد؟
ج ـ در مورد سؤال بنابر احتياط واجب بايستي كفاره سالهاي گذشته را هم بپردازد.
س47. خانمي از 27 سالگي به بعد بر اثر بيماري قادر به گرفتن روزه نبوده است حال تكليف اوچيست؟
ج ـ در فرض سؤال، قضاي روزهها لازم نيست لكن براي هر روز يك چارك طعام مانند گندم و آرد به فقيرغير سيّد به عنوان كفّاره بدهد.
س48. اينجانب سه ماه روزه ماه مبارك رمضان بدهكار ميباشم ولي بعلت بيماري كليه و دستور پزشك نميتوانم تا آخر عمر روزه بگيرم حكم روزههاي قضاء چگونه است و آن را اگر عمداً افطار كرده باشم چه حكمي دارد و اگر به خاطر عذر شرعي بوده چه حكمي دارد؟
ج ـ در صورتي كه شخصي بواسطه مرضي معذور از گرفتن روزه باشد نبايد روزه بگيرد و چنانچه تا ماه رمضان بعد بيماري او ادامه داشت و نتوانست قضاء روزهها را بگيرد قضاء هم از او ساقط است فقط بايد براي هرروز يك مدّ (ده سير) طعام مثل گندم كفاره به فقرا بدهد و اگر بدون عذر عمداً روزه را افطار كرده كفاره عمد وقضاء بر او واجب ميشود و تفصيل مسأله را در توضيح المسائل ملاحظهنمائيد.
س49. دختري 9 ساله ميباشد و توان روزه گرفتن ندارد آيا وقتي كه توان پيدا كرد قضايروزهاي گذشته واجب است يا نه؟
ج ـ در صورتي كه روزه موجب حرج يا بيماري شود گرفتن جائز نيست فعلاً به مقداري كه ميتواند از روزه بگيرد و بقيه را در طول سال به تدريح قضاء نمايد.
س50. اينجانب متولد 1343 كه تا سال 70 هجري شمسي در سلامت بوده و بعلت مسافرت وعذر شرعي بعد از بلوغ تا سال 70 روي هم نود روز (سه ماه) از روزهاي ماه مبارك رمضان را نتوانستهام بگيرم بنابراين از سال 70 هجري شمسي بدليل بيماري كليوي و دستور پزشك بر منع روزه گرفتن تا آخر عمر از گرفتن روزه معذورم.
خواهشمندم حكم روزههاي قضائي كه در روزهاي سلامتي به علت عذر شرعي (مسافرت) نگرفتهام بيان بفرمائيد؟
ج ـ كفاره روزههائي كه قضاء آنها را تا رمضان بعد نگرفتهايد بپردازيد (براي هر روز يك مد طعام) و چنانچه در تمام عمر از گرفتن آن عاجز باشيد وصيت كنيد بعد از شما قضاء آنها را بگيرند.
س51. اگر روزه موجب چشم درد نميباشد ولي سوي چشم كم ميشود آيا كسي كه به اينبيماري مبتلا است بايد روزه بگيرد يا نه؟
ج ـ اگر بطور موقت باشد كه بعد از روزه بر طرف ميشود مجوز افطار نيست ولي اگر روزه موجب شود كه نور چشم براي هميشه كم شود روزه واجب نيست.
س52. شخصي در ماه رمضان مريض بوده روزه نگرفته ـ بعد از ماه رمضان هم مريض بوده ـ و اوّل ذيالقعده فوت كرد و در حيات خود كفاره ماه رمضان را كه روزي 750 گرم باشد اطعام نداده،حالا كفّاره بر عهده كيست آيا از اصل مال برداشت شود يا نه ويا اينكه بر پسر بزرگ قضا واجب است يا نه؟
ج ـ در فرض سؤال، اگر از اوّل ماه رمضان تا وقت فوت مريض بوده قضا و كفّاره ندارد و اگر در ماه رمضانمريض نبوده و عمداً روزه نگرفته و بعد از ماه رمضان مريض شده بايد كفاره عمد از اصل مال برداشته شود و قضا هم دارد و اگر در ماه رمضان مسافر بوده وبه اين جهت روزه نگرفته و بعد از ماه هم مريض شده تا فوت كرده كفاره ندارد ولي قضاء دارد و در تمام صور قضاء بعهده پسر بزرگ است.
س53. اينجانب از سالهاي قبل روزه بدهكارم. كفّارههاي آنها را پرداختهام ولي هنوز موفق بهگرفتن آن روزهها نشدهام. ميخواهم ببينم آيا اگر روزه از سال قبل نيز بدهكار باشم و براي اينكه نخواهم كفّاره آن را بدهم و خود روزهها را تا آمدن ماه رمضان امسال بگيرم. آيا اين روزههايي كه ميگيرم به جاي روزههاي سال قبل محسوب شده يا به جاي روزههاي سالهاي ما قبل آن كه كفارههايش راپرداختهام؟
ج ـ نيّت هر كدام از روزههاي قضا را بنماييد همان روزه محسوب ميشود. واللّه العالم.
س54. شخصي سالها قادر به روزه گرفتن نبوده تا آخر عمر هم نتوانست روزه بگيرد و همهساله كفّاره صوم را پرداخت نموده است. آيا قضاي روزه به گردن چنين شخصي هست يا خير؟ شخص مذكور وصيّت هم كرده است چهل سال روزه براي او بدهند تكليف ورّاث ووصي اوچيست؟
ج ـ در فرض سؤال قضاي روزه ايّامي كه مريض بوده بر او واجب نيست، لكن چنانچه وصيّت او زائد بر ثلث نيست و احتمال ميدهند كه قبل از بيماري روزه به ذمّه او بوده، عمل به وصيّت واجب است. واللّه العالم.
س55. آيا زن حاملهاي كه نميتواند روزه بگيرد و روزههايش را ميخورد، براي اداي روزههاي نگرفته بايد دو كفّاره بپردازد يا خير؟
ج ـ براي افطار روزه يك كفّاره بپردازد و اگر تا رمضان آينده موفق به گرفتن قضا نشد كفاره تأخير هم لازم است. واللّه العالم.
س56. در رساله حضرت عالي مسأله 1730 چنين آمده اگر روزهدار بعد از ظهر مسافرت نمايد،بايد روزه خود را تمام كند و در صورتي كه شب نيت سفر كرده باشد احتياطاً قضاي آن را بجا آورد سؤال اين است كه اين احتياط واجب است يا مستحب؟
ج ـ اين احتياط مستحبي است.
س57. روزه زناني كه در ماه مبارك رمضان براي جلوگيري از عادت ماهانه از قرص استفادهمينمايند صحيح است يا خير؟
ج ـ اگر عادت نشوند روزه آنها صحيح است.
