جدیدترین عناوین | پايگاه اطلاع رساني دفتر حضرت آيت الله العظمي صافي گلپایگاني

هشدار حضرت آيت الله العظمی صافی به پاپ و حکومت آمريکا نسبت به عواقب تهديد يک کليسای آمريکايی مبني بر سوزاندن نسخه‌هايي از قرآن کريم

بسم الله الرحمن الرحیم

خبر موحش تصميم يکي از کليساهاي آمريکا براي سوزاندن نسخه‌هايي از قرآن مجيد، عمق شرارت و خباثت و عداوت با ارزش‌هاي عالي انساني و مکتب انبيا، و سوء تعليم و تربيت کليساي معاصر را به جهانيان اعلام مي‌کند. قرآن مجيد، يگانه کتابي است که از پيامبران اديان ابراهيمي به بزرگي ياد مي‌کند و همه را به ايمان و اعتقاد به آنان دعوت مي‌نمايد:
قُولُواْ آمَنَّا بِاللّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ إِلَي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَقَ وَيَعْقُوبَ وَالأسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَي وَعِيسَي وَ مَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِن رَّبِّهِمْ لاَ نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ (بقره/136)
کتابي است که بشريت را به سلم و صلح و مهر و رحمت مي‌خواند و مردم دنيا را به شعار «بسم الله الرحمن الرحيم» به سوي رحمت مي‌خواند؛ کتاب مقدسي که يگانه برهان حقانيت انبياء سلف و دعوت‌هاي آسماني است.
اگرچه بيش از يک ميليارد و پانصد ميليون نفر، امروز اين کتاب عظيم را کتاب دين و دستورالعمل فکر و عقيده و عبادت و اخلاق و تربيت و روابط مردم مي‌دانند اما همه محققان و قرآن‌پژوهان از ملل مختلف تصديق کرده‌اند که قرآن براي همه مقدس است و هر انسان بيدار و آگاه بايد در برابر قداست و استحکام هدايت‌هاي آن سر تعظيم فرود آورد و آن را کتاب و دستورالعمل همة اقوام و ملل قرار داد.
تصميم بر اهانت به چنين کتاب مقدسي، اهانت به همة مقدسات و اهانت به همة انبيا مخصوصاً ابراهيم، موسي و عيسي است و هم‌چنين توهين به مريم عذرا است که به عنوان بهترين و پاک‌ترين بانوي زمان خود او را معرفي نمود و به خطاب «ان الله اصطفيک و طهرک» مخاطب است.
اينجانب هم‌زبان با يک ميليارد و نيم مسلمان و سائر مردم متمدن حقيقي جهان اين روح توحش بشري را محکوم مي‌کنم و خطرات بزرگ آن را براي بشريت و روشن شدن آتش فتنه‌هاي بزرگ اعلام مي‌دارم و به شخص پاپ و سائر رؤساي مسيحي هشدار مي‌دهيم اگر چنين حادثة فجيع و غير انساني در امريکا اتفاق افتد حکومت امريکا و شخص رئيس جمهور اوباما را مسئول و مستحق محاکمه و بازخواست مي‌دانيم و بايد بدون فوت وقت اين کشيش، دستگير و کليساي آن براي هميشه تعطيل گردد.
28 رمضان المبارک 1431
17/6/1389
لطف اللّه صافي

موضوع:پیام

ميزان زکات فطره، کفاره افطار روزه ، احکام روزه قضا

زکات فطره: معادل 3 کيلو گندم يا حداقل مبلغ 1500 تومان ( هزار و پانصد تومان)
کفاره افطار غير عمدی روزه برای هر روز: 500 ( پانصد تومان)
________________________________________
مـساله 1667) اگر در روزه رمضان در شب جنب شود وبه تفصيلى كه در مساله1640 گفته شد بيدار شود ودوباره بخوابد وتا اذان صبح بيدار نشود و يا بيدار بشود و براى مرتبه سوم بخوابد وبيدار نشود بايد قضاى آن روز رابگيرد و بنا بر احتياط مستحب براى مرتبه سوم كفاره نيز بدهد، ولى اگر كـار ديـگـرى كـه روزه راباطل مى كند عمدا انجام دهد، در صورتى كه مى‌دانسته آن كار روزه را باطل مى كند، قضا و كفاره بر او واجب مى شود و اين حكم در ارتماس بنا بر احتياط واجب است .

(مساله 1668) اگر بواسطه ندانستن مساله كارى انجام دهد كه روزه را باطل مى كند چنانچه در يـاد گـرفـتـن مساله تقصير كرده و در وقت بجا آوردن آن كار احتمال مفطر بودن آن را مى داده كفاره بر او واجب مى شود و اگر در وقت بجا آوردن آن غفلت داشته بنابر احتياط كفاره لازم است ولى اگر در ياد گرفتن مساله تقصير نكرده باشدكفاره واجب نيست .
كفاره روزه
(مساله 1669) كسى كه كفاره روزه رمضان بر او واجب است، بايد يك بنده آزادكند، يا به دستورى كه در مساله بعد گفته مى شود دو ماه روزه بگيرد، يا شصت فقيررا سير كند يا به هر كدام يك مد كـه تـقـريبا ده سير است طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها بدهد، و چنانچه اينها برايش ممكن نـبـاشد هر مقدار مى تواند صدقه به فقرا بدهد و استغفار كند و اگر از دادن صدقه هم عاجز باشد اكـتـفـا به استغفار نمايد اگر چه مثلا يك مرتبه بگويد استغفر اللّه و احتياط واجب آن است كه هر وقت بتواندكفاره را بدهد.
(مساله 1670) كسى كه مى خواهد دو ماه كفاره روزه رمضان را بگيرد، بايد سى و يك روز آن را پى در پى بگيرد و اگر بقيه آن پى در پى نباشد اشكال ندارد.
(مساله 1671) كسى كه مى خواهد دو ماه كفاره روزه رمضان را بگيرد، نبايد موقعى شروع كند كه در بين سى و يك روز، روزى باشد كه مانند عيد قربان، روزه آن حرام است .
(مساله 1672) كسى كه بايد پى در پى روزه بگيرد اگر در بين آن بدون عذر يك روز روزه نگيرد، يـا وقـتى شروع كند كه در بين آن به روزى برسد كه روزه آن واجب است، مثلا به روزى برسد كه نذر كرده آن روز را روزه بگيرد، بايد روزه ها را از سر بگيرد.
(مـسـاله 1673) اگر در بين روزهايى كه بايد پى در پى روزه بگيرد، عذرى مثل حيض يا نفاس، يا سفرى كه در رفتن آن مجبور است، براى او پيش آيد، بعد از بر طرف شدن عذر واجب نيست روزها را از سر بگيرد، بلكه بقيه را بعد از برطرف شدن عذر بجا مى آورد.
(مساله 1674) اگر به چيز حرامى روزه خود را باطل كند، چه آن چيز اصلا حرام باشد مثل شراب و زنـا, يـا بـه جـهـتـى حـرام بـاشـد، مثل خوردن غذاى حلالى كه براى انسان ضرر معتنى به دارد و نزديكى كردن با عيال خود در حال حيض، كفاره جمع بر او واجب مى شود.
يعنى بايد يك بنده آزاد كـنـد و دو مـاه روزه بـگيرد و شصت فقير راسير كند، يا به هر كدام آنها يك مد كه تقريبا ده سير اسـت، گندم يا جو يا نان وماننداينها بدهد، و چنانچه هر سه برايش ممكن نباشد، هر كدام آنها كه ممكن است بايدانجام دهد.
(مـساله 1675) اگر روزه‌دار دروغى را به خدا وپيغمبر(ص ) نسبت دهد بنابراحتياط كفاره جمع كه تفصيل آن در مساله پيش گفته شد بر او لازم مى شود.
(مـسـالـه 1676) اگر روزه دار دريك روز ماه رمضان چند مرتبه جماع كند، بنابراحتياط براى هر دفـعـه، يـك كـفاره بر او واجب است .
ولى اگر جماع او حرام باشد، براى هر دفعه يك كفاره جمع واجب مى شود.
(مـسـاله 1677) اگر روزه دار در يك روز ماه رمضان چند مرتبه غير جماع كار ديگرى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، براى همه آنها يك كفاره كافى است .
(مـسـالـه 1678) اگـر روزه دار غير جماع كار ديگرى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد وبعد با حلال خود جماع نمايد، بنا بر احتياط براى هر كدام يك كفاره واجب مى شود.
(مـسـالـه 1679) اگر روزه دار غير جماع كارديگرى كه حلال است وروزه را باطل مى كند، انجام دهـد مـثـلا آب بياشامد وبعد كار ديگرى كه حرام است و روزه را باطل مى كند غير از جماع انجام دهد، مثلا غذاى حرام بخورد، يك كفاره كافى است .
(مـسـاله 1680) اگر روزه دار آروغ بزند وچيزى در دهانش بيايد، چنانچه آن را فروببرد، روزه اش بـاطل است .
و بايد قضاى آن را بگيرد و كفاره هم بر او واجب مى شود، و اگر خوردن آن چيز حرام بـاشـد، مـثلا موقع آروغ زدن خون يا غذايى كه ازصورت غذا بودن خارج شده، به دهان او بيايد و عمدا آن را فرو برد بايد قضاى آن روزه را بگيرد و كفاره جمع هم بر او واجب مى شود.
(مـسـاله 1681) اگر نذر كند كه روز معينى را روزه بگيرد، چنانچه در آن روز عمدا روزه خود را بـاطـل كند، در كفاره آن دو قول است : يكى اين است كه يك بنده آزاد نمايد و يا دو ماه پى در پى روزه بـگـيـرد يـا بـه شصت فقير طعام دهد و اين قول در صورت اختيار آزاد كردن بنده يا اطعام شـصت فقير مطابق با احتياط است و قول ديگر تخيير بين آزاد كردن يك بنده و طعام دادن به ده فقير يا پوشاندن آنها و اگرهيچيك را نتواند، سه روز پى در پى روزه بگيرد.
(مـساله 1682) كسى كه مى تواند وقت را تشخيص دهد، اگر به گفته كسى كه مى گويد مغرب شده افطار كند و بعد بفهمد مغرب نبوده است، قضا و كفاره بر اوواجب مى شود.
(مـساله 1683) كسى كه عمداً روزه خود را باطل كرده، اگر بعد از ظهر مسافرت كند، يا پيش از ظهر براى فرار از كفاره سفر نمايد كفاره از او ساقط نمى شود بلكه اگرقبل از ظهر مسافرتى براى او پيش آمد كند، بنابر احتياط كفاره بر او واجب است .
(مساله 1684) اگر عمداً روزه خود را باطل كند وبعد عذرى مانند حيض يا نفاس يا مرض براى او پيدا شود، بنابر احتياط كفاره بر او واجب مى شود.
(مـسـالـه 1685) اگر يقين كند كه روز اول ماه رمضان است وعمداً روزه خود را باطل كند، بعد معلوم شود كه آخر شعبان بوده بنابر احتياط كفاره بر او واجب نيست .
(مـسـالـه 1686) اگر انسان شك كند كه آخر رمضان است يا اول شوال و عمداً روزه خود را باطل كند، بعد معلوم شود اول شوال بوده كفاره بر او واجب نيست .
(مـسـالـه 1687) اگـر روزه دار در رمضان با زن خود كه روزه‌دار است جماع كند، چنانچه زن را مـجبور كرده باشد، كفاره روزه خودش و روزه زن را بايد بدهد و اگر زن به جماع راضى بوده، بر هر كدام يك كفاره واجب مى شود.
(مـساله 1688) اگر زنى شوهر روزه دار خود را مجبور كند كه جماع نمايد، يا كار ديگرى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، واجب نيست كفاره روزه شوهر را بدهد.
(مـسـاله 1689) اگر روزه‌دار در ماه رمضان، زن خود را مجبور به جماع كند و در بين جماع، زن راضى شود، بنا بر احتياط واجب بايد مرد دو كفاره و زن يك كفاره بدهد.
(مـسـالـه 1690) اگر روزه دار در ماه رمضان با زن روزه‌دار خود كه خواب است جماع نمايد، يك كفاره بر او واجب مى شود و روزه زن صحيح است و كفاره هم بر اوواجب نيست .
(مـساله 1691) اگر مرد زن خود را مجبور كند كه غير جماع كار ديگرى كه روزه راباطل مى‌كند بجا آورد، كفاره زن را نبايد بدهد و بر خود زن هم كفاره واجب نيست .
(مـساله 1692) كسى كه بواسطه مسافرت يا مرض روزه نمى گيرد، نمى تواند زن روزه دار خود را مجبور به جماع كند.
ولى اگر او را مجبور نمايد، كفاره بر مرد واجب نيست .
(مساله 1693) انسان نبايد در بجا آوردن كفاره كوتاهى كند، ولى لازم نيست فوراً آن را انجام دهد.
(مـسـالـه 1694) اگر كفاره بر انسان واجب شود و چند سال آن را بجا نياورد، چيزى بر آن اضافه نمى شود.
(مـسـالـه 1695) كسى كه بايد براى كفاره يك روز شصت فقير را طعام بدهد اگر به شصت فقير دسـتـرسـى دارد، نبايد بهر كدام از آنها بيشتر از يك مد كه تقريبا ده سيراست طعام بدهد، يا يك فـقـيـر را بـيشتر از يك مرتبه سير نمايد، ولى مى‌تواند براى هر يك از عيالات فقير اگر چه صغير باشند يك مد به آن فقير بدهد.
(مـسـالـه 1696) كسى كه قضاى روزه رمضان را گرفته، اگر بعد ازظهر عمداً كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، بايد به ده فقير هر كدام يك مد كه تقريبا ده سيراست طعام بدهد و اگر نمى تواند، سه روز روزه بگيرد.
جاهايى كه فقط قضاى روزه واجب است
(مساله 1697) در چند صورت فقط قضاى روزه بر انسان واجب است و كفاره واجب نيست : اول - آن كه در شب ماه رمضان جنب باشد و به تفصيلى كه در مساله 1640 گفته شد تا اذان صبح از خواب دوم بيدار نشود ولى در خواب سوم احتياط مستحب موكد، كفاره است .
دوم - عـمـلى كه روزه را باطل مى كند بجا نياورد ولى نيت روزه نكند، يا ريا كند، يا قصد كند كه روزه نباشد، يا قصد كند كارى كه روز را باطل مى كند انجام دهد.
سوم - آن كه در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش كند و با حال جنابت يك روز يا چند روز روزه بگيرد.
چـهـارم - آن كـه در ماه رمضان بدون اين كه تحقيق كند صبح شده يا نه، كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده، و نيز اگر بعد از تحقيق با اين كه گمان دارد صبح شـده، كـارى كـه روزه را بـاطل مى كند انجام دهد، بعد معلوم شودصبح بوده قضاى آن روزه بر او واجـب اسـت .
بلكه اگر بعد از تحقيق شك كند كه صبح شده يا نه يا ظن پيدا كند به آن كه صبح نشده و كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده احتياط واجب آن است كه قضاى روزه آن روز رابجا آورد.
پـنـجم - آن كه كسى بگويد صبح نشده و انسان به گفته او كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد, بعد معلوم شود صبح بوده است .
ششم - آن كه كسى بگويد صبح شده و انسان به گفته او يقين نكند, يا خيال كند شوخى مى كند و كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده است .
هفتم - آن كه كور و مانند آن به گفته ديگرى افطار كنند، بعد معلوم شود مغرب نبوده است .
هـشـتم - آن كه در هواى صاف بواسطه تاريكى يقين كند كه مغرب شده و افطار كند، بعد معلوم شـود مـغـرب نبوده است و اگر شك داشته باشد كه مغرب شده و افطاركند و معلوم شود مغرب نـبـوده كفاره هم واجب است .
ولى اگر در هواى ابر به گمان اين كه مغرب شده افطار كند، بعد معلوم شود مغرب نبوده، قضا لازم نيست .
نهم - آن كه براى خنك شدن، مضمضه كند يعنى آب در دهان بگرداند و بى اختيار فرو رود و اگر بى جهت مضمضه كند و فرو رود احتياط لازم قضا است ولى اگرفراموش كند كه روزه است و آب را فرو دهد يا براى وضو مضمضه كند و بى‌اختيار فرو رود قضا بر او واجب نيست .
دهـم - آن كه روزه دار از جهت اكراه يا اضطرار يا تقيه افطار كند كه در اين صورت لازم است قضا نمايد و كفاره ندارد.
(مساله 1698) اگر غير آب چيز ديگرى را در دهان ببرد وبى اختيار فرو رود يا آب داخل بينى كند وبى اختيار فرو رود، قضا بر اوواجب نيست .
(مـساله 1699) مضمضه زياد براى روزه دار مكروه است و اگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد، بهتر است سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد.
(مساله 1700) اگر انسان بداند يا ايمن نباشد كه بواسطه مضمضه بى اختيار يا از روى فراموشى آب وارد گلويش شود، نبايد مضمضه كند.
(مساله 1701) اگر در ماه رمضان، بعد از تحقيق يقين كند كه صبح نشده و كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد، بعد معلوم شود صبح بوده، قضا لازم نيست .
(مـسـاله 1702) اگر انسان شك كند كه مغرب شده يا نه نمى تواند افطار كند.
ولى اگر شك كند كه صبح شده يا نه، پيش از تحقيق هم مى تواند كارى كه روزه را باطل مى‌كند انجام دهد.
جهت اطلاع بيشتر، به لينک رساله عمليه موجود در صفحه اصلي سايت مراجعه کنيد

موضوع:مناسبت ها

ديدار دو مرجع تقليد/عکس

حضرت آيت الله العظمي سيد صادق شيرازي شب گذشته ( یکشنبه 14/6/89) با حضور در بیت حضرت آيت الله العظمي صافي با معظم له ديدار و گفتگو کردند.
در اين ديدار که در آخرين شب هاي ماه مبارک رمضان و در فضايي صميمانه انجام شد دو مرجع تقليد پيرامون اوضاع عراق ، وضعيت حوزه هاي علميه و شيعيان عراق بحث و تبادل نظر کردند.
لازم به ذکر است آيت الله العظمي صافي که جهت زيارت بارگاه ملکوتي حضرت علي بن موسي الرضا عليه السلام به مشهد مقدس مشرف شده بودند شنبه شب به شهر مقدس قم بازگشتند.

لینک مرتبط: تصاویر دیدار دو مرجع تقلید

موضوع:دیدار

دیدار مهم دو مرجع تقلید در مشهد مقدس

در هفدهمین شب ماه مبارک رمضان آیت الله العظمی صافی در محل اقامت خود در مشهد مقدس میزبان آیت الله العظمی شبیری زنجانی بودند.
حضرات آیات عظام در این دیدار پیرامون اوضاع شیعیان در کشورهای مختلف و آخرین وضعیت حوزه‌ی علمیه به بحث و تبادل نظر پرداختند.
همچنین دو مرجع تقلید دیدگاه‌های خود را در مورد اوضاع داخلی کشور ابراز کرده و تصمیمات مهم و مشترکی اتخاذ نمودند.

لینک مرتبط: تصاویر این دیدار

موضوع:دیدار

تأکید حضرت آیت الله العظمی صافی بر استقامت در امر دین و حفظ حجاب در پیام به نخستین همایش مادران قرآنی

پيام مرجع عاليقدر شيعيان حضرت آيت الله العظمي صافي گلپايگاني مدظله الوارف
به نخستين همايش مادران قرآني/ تهران/ شهريورماه1389

بسم الله الرحمن الرحیم

السلام علي اماء الله الصالحات اللاتي وصفهن الله تعالي في القرآن الکريم باشرف الاوصاف و اعلي المراتب و الکمالات المسلمات المؤمنات الذاکرات الامهات الخاشعات اللاتي اعدالله لهن مغفرة و اجراً عظيماً
سلام بر مادران قرآني، بر مادراني که هم خود به تربيت قرآن تربيت شده و هم فرزندان قرآني در دامن مهر و محبت خود پرورش مي‌دهند؛ مادراني که در طليعه‌ی آنها خديجه‌ی کبري مادر حضرت سيدة النساء و مادربزرگ يازده امام تا حضرت مهدي عليه السلام مي‌باشد؛ مادران شهيدي که در اسلام چنان درخشيده‌اند که همه‌ی بانوان و بلکه مردان به آنها افتخار مي‌نمايند و غبطه‌ی مقام و عظمت آنها را مي‌خورند؛ حضرت زينب سلام الله عليها مادر فرزندان شهيد از دودمان ابوطالب، جعفر طيار، ام البنين مادر حضرت عباس عليه السلام، مادر حضرت قاسم، مادر حضرت علي اکبر و حضرت علي اصغر، مادر وهب و مادرهاي عظيم‌الشان از اهل بيت عليهم السلام و شيعيان قرآني پيروان قرآن و عترت؛
آري! همه بايد قرآني باشند؛ عالم و جاهل، صغير و کبير، مرد و زن همه بايد قرآني باشند.
مادران قرآني، بانوان قرآني!
در قرآن کريم هر کجا اعلاميه‌ها و اعلانات بزرگ بشري عنوان مي‌شود بانوان، هم‌رديف مردان، مخاطب مي‌باشند. در هر جا که فضايل حقيقي مانند «هدي للمتقين»، «و ان اکرمکم عندالله اتقاکم»، «و لآيات لاولي الالباب» عنوان شده است، مرد و زن با هم مقصودند.
مادران قرآني همان‌ها که در راه اسلام و نصرت دين، فرزندانشان به شرف شهادت نائل شده‌اند و آنها که تربيت قرآني و حفظ سنت قرآني را شعائر و افتخار نموده‌اند امروز در عصر حاضر و دعوت‌هايي که از بانوان به غرب‌گرايي و ترک گرايش‌هاي ديني مي‌شود مسئوليت بزرگي دارند؛ حفاظت از سنن قرآني در حد مهمي به دوش آنها است؛ همت و پايداري آنها بر هويت اسلامي و امتناع و خودداري از ورود به بعضي برنامه‌ها و نهادها، نقش بزرگي در بقاي هدايت و تعليمات قرآني دارد.
همايش مادران قرآني، بانوان قرآني بايد بر محور پيام قرآني «استقامت در دين» باشد، پيام
إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا
نصرت در امر دين و استقامت در حجاب و عفاف،‌ افتخار دانستن و عبادت شمردن خانه‌داري، فرزند پروري، استقامت در ترک اختلاط و محافظت بر جدايي از نامحرم، همه پيام است.
پيام‌هاي قرآني

فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ
با مردان به نرمي سخن مگوييد تا مبادا آن کس که دلش بيمار است، به طمع افتد. (احزاب/32)
وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ
و هنگامي که از آن زنان چيزي مي‌خواهيد از پشت پرده و حجاب بطلبيد که براي آنکه قلوب شما [مردان] و قلوب آن زنان پاکيزه بماند، بهتر است. (احزاب/53)
وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ
و چنان پاي بر زمين نزنند که زينتشان آشکار گردد.

اينها عنوان‌هايي است که بانوان قرآني بايد مروج و حافظ و پاسدار آن باشند. همايش‌ها هم نبايد مشوق مسئله حضور بانوان در اجتماعات بزرگ باشند.
اجازه دهيد تا اين يک کلمه را عرض کنم و از خود رفع مسئوليت نمايم؛ متوجه باشيد: قرآن کريم و احاديث شريفه و سيره‌ی‌ ائمه عليهم السلام همه بر رجحان و فضيلت پوشيدن صورت براي بانوان اتفاق دارند؛ اگر واجب ندانند حُسن و رجحان آن مسلّم و افتخار است همان گونه که حضرت زهرا سلام الله عليها فرمودند.
خداوند متعال، بانوان و مردان ما را در حفظ شخصيت اسلامي و پاسداري از فرهنگ الهي و قرآني ثابت قدم قرار دهد و مادران قرآني را با قرآن مجيد محشور فرمايد.
والسلام عليکم و رحمة الله
رمضان المبارک 1431
لطف الله صافي

موضوع:پیام

سوال و جواب پيرامون روزه از محضر آيت الله العظمي صافي/مهم

240 سوال و جواب پیرامون روزه در موضوعات زیر:

کودکان و نوجوانان و روزه داری
چيزهايي كه روزه را باطل مي كند
خوردن وآشاميدن
خوردن و آشاميدن سهوي
خون و عفونت دندان
خوردن خلط سر و سينه
خوردن در بين اذان صبح
تزریق آمپول، سرم و واکسن
قطره بینی
جويدن آدامس در حال روزه
غذاي لاي دندان در حال روزه
مسواک زدن در حال روزه
آندوسکپي
خوردن آب دهان غير خود
ترکردن لب با زبان در حال روزه
تذکّر دادن به کسي که سهوا افطار مي کند لازم است
جماع
استمناء
استمناء و حکم آن
محتلم شدن در روز ماه رمضان و غير آن
دروغ بستن به خدا و پیغمبر صلّی الله علیه و آله
غلط خواندن قرآن و روايات و دعا و خواندن مصيبت و مرثيه مشکوک
حکم نسبت دادن روايت از معصومي به معصوم ديگر
رساندن غبار غليظ به حلق
حکم دود سيگار و غير آن
بخار حمّام و سونا
استفاده از اسپري در روز رمضان
فروبردن سر در آب
غوّاصي و روزه داري
روزه نجات غريق
باقي ماندن بر جنابت وحيض ونفاس تا اذان صبح
وظيفه جنب قبل از اذان صبح
ترک غسل بخاطر حياء و خجالت
کسي که مي داند اگر بخوابد محتلم مي شود
جنب و حائض بخوابد و در خواب اول يا دوم بيدار نشود
مسافر مي تواند تا صبح بر جنابت باقي بماند
اگر در حال غسل صبح شود
احتلام در حال روزه داری
وظيفه کسي که غسل يا اغسالش باطل بوده
حکم زناني که قرص ضد بارداري و حيض مصرف مي کنند
اگر روزه دار به گمان ايـنکه حـائض شده افطار کند و بعد خلافش ثابت شود
اماله كردن، شياف، قي كردن

شرائط قبولي روزه
نـيّـت
ابتدا و انتهاي زمان روزه داری
اعتبار تعیین روزه هر روز ماه رمضان
فراموش کردن نیّت روزه در ماه رمضان
اگر روزه دار بعد از نماز صبح بيدار شود
روزه بدون نیّت
فراموش کردن نيّت روزه تا مغرب
روزه یوم الشک
ريا- عدم قصد روزه – قصد افطار بدون مفطر
گرفتن روزه مستحبی ، استیجاری با داشتن روزه قضا و کفّاره روزه
نيّت روزه براي کسي که قصد دارد فردا سفر کند

آنچه بر روزه دار مكروه است
مواردی که قضا و کفاره واجب است
کفّاره روزه
فدیه روزه
مقدار کفّاره و نوع طعام
تبدیل فدیة روزه به پول
ادامة مقدار کفّاره و نوع طعام
مصرف کفّاره
فدیه روزه همسر و فرزند
جاهایی که فقط قضای روزه واجب است
احکام روزه قضا
احكام روزه مسافر
مسافرت قبل از ظهر - برگشت قبل از ظهر
مسافرت بعد از ظهر
سفر بین دو وطن
روزه و قصد اقامة ده روز
سفر شغلی
تبعیّت زن از شوهر
کسانی که روزه بر آنان واجب نیست
پیرمرد و پیرزن
مریض
زن باردار- زن شیرده
راه ثابت شدن اول ماه
اتحاد افق- اختلاف افق
روزه های حرام و مکروه
مرض و روزه داری
قول طبیب
روزه داری و چشم درد
روزه داری و ضعف و ناتوانی
روزه هاي مستحب
روزه نذري
مسائل متفرقه
حکم روزه کسي که نماز نمي خواند
روزه داری و غیبت
مستحب است افطار با چه باشد؟
افطارروزه با مال خمس نداده
آيا با سهم امام مي شود افطاري داد؟
وقت نماز در شبهاي مهتابي

* توصيه به روزه داران

س1: چـه تـوصيه اي اخـلاقي بـراي روزه داران و مـقـلّـدين مي فرمایيد.
ج: خطبه رسول اکرم صلّي الله عليه و آله که بمناسبت فرا رسيدن ماه مبارک ايراد فرمودند با دقّت ملاحظه شود و در آداب روزه در ماه مبارک رواياتي و تذکراتي در مفاتيح الجنان ذکر شده ملاحظه نمايند. خداوند همه مؤمنين را موفّق به انجام روزه و نماز و ساير وظايف شرعي به صورتي که مرضيّ خداوند متعال باشد بفرمايد.

* شرائط قبولي روزه

س2: شرايط قبولي يک روزه را بيان نمایيد.
ج: يکي از شرائط مهم قبولي روزه ترک محرّمات است.

نـيّـت
ابتدا و انتهاي زمان روزه‌داری

س3: در آستانۀ ماه شريف و مبارك رمضان و با توجه به توسعۀ شهرها و عدم امكان تشخيص دقيق لحظه طلوع فجر خواهشمند است نظر شريف خود را در مورد زمان امساك براي روزه و اقامۀ نماز صبح اعلام فرمائيد.
ج: از هنگامي كه شخص يقين به طلوع فجر صادق كند، امساك واجب است و مي تواند نماز صبح را بخواند و تعيين طلوع با ساعت و دقيقه بطوريكه شرعاً امساك واجب و نيز وقت نماز صبح باشد، ممكن نيست و احتياط اين است كه در روزه امساك را قدري قبل از يقين بطلوع فجر شروع كند.

س4: وقت نماز مغرب و هنگام افطار روزه آيا مغرب است يا غروب آفتاب؟
ج: وقت نماز مغرب و افطار، مغرب شرعي است و منظور از مغرب شرعی وقتي است كه سرخي طرف مشرق از بالاي سر بگذرد.

س5: آيا به مجرّد اينكه اذان مغرب شروع شد، روزه دار مي‌تواند افطار كند و يا بايد كمي صبر كند؟
ج: موقعي مي‌تواند افطار كند كه يقين كند مغرب شده است.

س6: اگر در يک کشور براي افطار روزه اذان يک شهر بزرگ آن کشور را در تلويزيون پخش کنند، آيا براى همه کسانى که در حال شنيدن اذان هستند جايز است افطار نمايند؟
ج: هر کسى بايد بر طبق مغرب افق شهر خود افطار کند.

س7: اگر هنگام غروب در مسجد الحرام و مسجد النبي صلّی الله علیه و آله حضور يابند به لحاظ اين که اهل سنّت بلافاصله پس از اذان افطار مي کنند، آيا زائران ايراني مي توانند همراه آنان افطار کنند يا نه؟ و آيا افطار کردن بر اساس تقيه اين مورد را نيز شامل مي شود يا نه؟
ج: در فرض مذکور که تقيه اي براي حضور در هنگام غروب در مسجدين شريفين نيست نبايد شخص صائم در اين وقت مشرّف به مسجدين شود. بلي، اگر بطور غير عمدي در آنجا اتفاقاً حضور يابد و ترک افطار موجب فتنه و خلاف تقيه باشد بايد تقيّهً افطار کند ولي در صورت اولي اگر حضور يافت و ملجأ بافطار شد بايد علاوه بر قضاء روزه، کفّاره هم بدهد و در صورت دوم فقط قضاء واجب است.

* اعتبار تعیین روزه هر روز ماه رمضان

س8: آيا در نيّت روزۀ ماه رمضان بايد معيّن كنيم كه روز چندم ماه رمضان را روزه مي گيريم و اگر مثلاً نيّت روزه روز اول ماه مبارك رمضان كرديم بعد روشن شد روز دوّم بوده است روزه چه حكمي دارد؟
ج: لازم نيست روزۀ هر روز را بخصوصه نيّت كند، همين اندازه كه بداند روزه ماه رمضان را مي گيرد، كافي است.

* فراموش کردن نیّت روزه در ماه رمضان

س9: اگر در ماه رمضان قبل از طلوع فجر نيّت را فراموش كرد، چه كند؟
ج: اگر قبل از ظهر يادش آمد نيّت كند و اگر بعد از ظهر يادش بيايد روزه باطل است ولي بايد آن روز را امساك كند و بعد هم قضاي آن را بگيرد.

* اگر روزه دار بعد از نماز صبح بيدار شود

س10: لطفاً بفرماييد اگر شخصي قصد روزه گرفتن دارد ولي سحر جهت خوردن سحري بيدار نشود و فقط براي نماز بيدار و پس از آن بخوابد، آيا روزه گرفتن به اين شكل كه فرد سحر را بيدار نشود، اشكال دارد و آيا روزه اش صحيح است؟
ج: همين قدر كه قصد روزه داشته باشد كافي است و خوردن سحري لازم نيست.

س11: اگر كسى در ماه مبارك رمضان، از خواب بيدار شود و بعد متوجه بشود كه از وقت اذان گذشته است آيا روزه اين فرد صحيح است؟
ج: بلى، صحيح است.

* روزه داری بدون نیّت
س12: اگر كسي قبل از طلوع فجر، عمداً قصد روزه نكند، ولي در روز هيچ يك از مفطرات روزه را مرتكب نشود، آيا قضا و كفّاره بر او واجب است؟
ج: در فرض سؤال آن روز قضا دارد ولي كفاره ندارد.

* فراموش کردن نيّت روزه تا مغرب
س13: اگر در ماه مبارک رمضان نيّت روزه را فراموش کند و نزديک مغرب نيّت کند روزه اش صحيح است يا خير؟
ج: بايد روزه آن روز را قضا کند.

* روزه یوم الشک
س14: اگر يوم الشك بين آخر شعبان و اول رمضان را به نيّت شعبان روزه گرفت، سپس نيّت افطار كرد و قبل از ظهر یا قبل از افطار معلوم شد كه رمضان بوده، در اين صورت اگر نيّت رمضان كند روزه اش صحيح است؟ وظيفه چيست؟
ج: در فرض سؤال نيّت روزۀ رمضان كند و روزه صحيح است.

س15: اگر کسي يوم الشک را روزه نگيرد و بعد از ظهر معلوم شود ماه رمضان است و عمداً امساک نکند حکم او چيست؟
ج: در فرض سؤال اگر امساک نکند معصيّت کرده ولي کفّاره ندارد و قضاء کافي است.

س16: اگر كسي عقيده پيدا كرد روز اوّل ماه مبارك رمضان است از همين رو، نيّت روزه كرده امّا در وسط روز، متوجّه شد آن روز، روز اول ماه مبارك نيست بلكه فرداي آن روز، روز اول رمضان است آيا مي تواند نيّتش را به روزه اي ديگر تبديل كند يا خير؟
ج: بلي مي تواند.

* ريا- عدم قصد روزه – قصد افطار بدون مفطر
س17: اگر در ماه رمضان، انسان عملي را که روزه را باطل مي کند بجا نياورد ولي نيّت روزه نکند ، يا رياء کند و يا قصد کند که روزه نباشد ، يا قصد کند کاري که روزه را باطل مي کند انجام دهد، آيا علاوه بر قضا کفّاره نيز واجب است يا فقط قضا واجب است؟
ج: در فرض سؤال فقط قضاء کافي است و کفّاره ندارد.

* گرفتن روزه مستحبی ، استیجاری با داشتن روزه قضا و کفّاره روزه

س18: اگر كسي روزه قضا داشته باشد آيا مي تواند روزه مستحبي را هم بگيرد؟
ج: كسي كه روزه قضا دارد نمي تواند روزه مستحبي بگيرد.

س19: آيا کسي که روزه کفّاره عمدي به ذمّه اش مي باشد، مي تواند روزه مستحبي يا استيجاري بگيرد؟
ج: گرفتن روزه استيجاري در مفروض سؤال با سعه وقت مانعي ندارد ولي روزه مستحبي صحيح نيست.

* نيّت روزه براي کسي که قصد دارد فردا سفر کند
س20: در ماه رمضان شخصى که از شب نيّت دارد كه فردا قبل از ظهر مسافرت کند، آيا واجب است که از طلوع فجر تا وقتى که بحد ترخّص برسد روزه باشد ونيّت روزه کند؟و يا اينکه وظيفه اش فقط مجرد امساك از مفطرات است و قصد روزه نبايد بکند؟
ج: بلى، بايد نيّت روزه کند.

* کودکان و نوجوانان و روزه داری

س21: سن بلوغ زن 9 نه سال در رساله ذکر شده است و تکليف بر او واجب است در حاليکه دختر اين قدر کوچک است که اگر روزه بگيرد مريض مي شود بلکه نمي تواند روزه بگيرد و علامت بلوغ ديگر هم ندارد، تکليف ايشان چيست؟
ج: سن تکليف دختران نه سال کامل قمري است و در عين حال قدرت شرط تکليف است، آنچه قدرت انجامش را دارد بايد انجام دهد و آنچه قدرتش را ندارد تکليف ساقط است، مثلاً اگر قدرت گرفتن روزه ندارد نبايد روزه بگيرد و هر وقت قدرت يافت قضا آن را بجا آورد ولي نماز و حجاب و امثال اينها را که قدرت دارد بايد انجام دهد.

س22: براي دختر بچه ها درسن 9 سالگي روزه گرفتن مشقت دارد آيا مي‌توانند بخاطر ضعف و ناتواني روزه نگيرند؟ آيا تكليف آنان چيست؟
ج: در فرض سؤال اگر مشقت به عسر و حرج يا خوف عرفي مرض باشد مي‌توانند افطارنمايند و بعد از زوال عذر قضاء‌آن را بجا آورند.

س23: در شرع مقدّس اسلام كه دختر در 9 سالگي بالغ مي شود اگر روزه گرفتن برايش مشكل داشته باشد و افطار كند بعد، قضا لازم است يا خير؟
ج: در فرض سؤال چنانچه قدرت و توانائي روزه گرفتن نداشته باشد يعني در اثر گرفتن روزه ضعف غير قابل تحمّل براي او پيش بيايد يا مريض شود و اين حالت تا ماه رمضان سال بعد ادامه داشته باشد قضاء ندارد و فقط براي هر روز يك مدّ طعام (گندم يا جو) بايد به فقير غير سيّد بعنوان كفّاره بدهد و دادن پول كافي نيست.

س24: دخترى در سن 9 سالگى از روى نادانى روزه خود را در ماه رمضان افطار مى نمايد آيا كفّاره تعلق مى گيرد؟
ج: در فرض سؤال چنانچه 9 سال قمرى را تمام كرده و توانايى روزه گرفتن را دارد و با اينكه مى داند روزه خوردن براى او حرام شده است، روزه را مى خورد كفّاره دارد هرچند نداند كه روزه خوردن علاوه بر حرمت كفّاره هم دارد.

س25: اگر به گمان اين كه بلوغ پسر، پانزده سال شمسي است ماه رمضان را روزه نگرفت و بعداً معلوم شد كه قبل از رمضان پانزده سال قمري اش تمام بوده، حكم قضا و كفّارۀ او چيست؟
ج: در مورد سؤال بايد روزه هائي كه نگرفته قضا كند و امّا نسبت به كفّاره چنانچه جـاهل مـقصّر بـوده يعني قبل از ماه رمضان و يا در ايّام رمضان احتمال مي داده كه شايد سال قمري ملاك تكليف باشد و سؤال نكرده و روزه را خورده كفّاره عمد هم دارد و اگر احتمال نمي داده كفّاره ندارد.

س26: خيلي اتّفاق مي افتد كه جوانهاي مكلّّف به روزه، در دوران اولين سنّ بلوغ (15 سالگي در پسر و 9 سالگي در دختر) ‌روزه را يا به خاطر كوتاهي فكر و يا به اجبار والدين، ترك مي كنند آيا بر آنها فقط قضا لازم است يا كفّاره هم واجب است؟
ج: در مورد سؤال اگر متمكّن از روزه گرفتن بوده اند و عالم به حكم هم بوده اند و يا جاهل مقصّر بوده اند بنحوي كه در جواب قبل گفته شد قضا و كفاره هم دارد و الّا فقط قضا دارد.

س27: بنده شش سال است كه به سن تكليف رسيده ام يعنى 6 ماه رمضان بر من گذشته كه مى بايست روزه مى گرفتم، چهار سال اخير را روزه گرفته ام تماماً، 2 سال ابتدائى را نمى دانستم كه به تكليف رسيده ام، بعدها فهميدم كه قبل از 15 سالگى مكلّف بوده ام از اينرو بعضى از روزهاى اين دو ماه مبارك رمضان را روزه گرفته و بعضى ديگر را كه حدوداً از هر دو ماه مبارك 30 روز مى شود روزه نگرفته ام تكليف بنده در برابر قضاى اين روزه ها چيست؟
ج: در فرض سؤال روزه هاى فوت شده را قضا نمائيد، و براى هر كدام يك مدّ طعام كفّاره بدهيد و اگر التفات بوجوب صوم نداشته ايد و غافل از سؤال كردن بوده ايد كفّاره عمد واجب نيست.

س28: نمى دانم چند ساله بودم شك دارم حدود 14 الى 15 سالگى نماز نخوانده ام عمداً و روزه خوارى هم كرده ام بفرمائيد چه حكمى دارد وظيفه من در قبال اين اعمال انجام نشده چيست؟
ج: هر مقدار از نماز و روزه خود را كه يقين داريد در حال بلوغ ترك كرده ايد بايد قضا نمائيد و براى تأخير قضاى روزه كفّاره غير عمد بايد بدهيد و چنانچه افطار روزه بدون عذر و عمدى بوده بايد براى هر روز كفّاره عمد هم بدهيد.
چيزهايي كه روزه را باطل مي كند

س29: آيا انجام دادن مبطلات نماز و روزه حرام است و ترک کردن آنها واجب است؟
ج: بلى انجام دادن مبطلات نماز و روزه حرام است و ترک آنها واجب است.

خوردن وآشاميدن
* خوردن و آشاميدن سهوي

س30: اگر كسي روزه مستحبّي بگيرد و فراموش كند كه روزه است و چيزي بخورد و يا بياشامد، آيا روزه اش باطل مي‌شود؟
ج: خوردن و آشاميدن سهوي مبطل روزه نيست؛ چه روزه واجب باشد چه مستحب.

* خون و عفونت دندان

س31: موقعي که روزه مي گيرم از دهانم خون مي آيد و هر چه آب دهان را بیرون می ریزم غلظت خون بيشتر مي شود و گاهی سر کلاس و يا در خانه و يا حتي در نماز نمي توان بيرون رفت، لطفاً بفرماييد چه کنم؟
ج: در فرض سؤال، چون احتمال مي رود زياد شدن خون در موقع بيرون ريختن آب دهان، در اثر فشار به لثه باشد چنانچه احتمال بدهيد که اگر آب دهان را بيرون نريزيد خون نیايد، بيرون نريزيد و روزه و نماز صحيح است.

س32: بلعيدن خون دندان در ماه مبارک رمضان و در حاليکه عمدي است و شخص روزه دار جاهل به مسئله شرعي است روزه ايشان چه حکمي دارد؟
ج: در فرض سؤال شخص مذکور بايد قضاء روزه را بگيرد و اگر جاهل قاصر بوده کفّاره ندارد.

س33: لثه دهان دچار عفونت شده است که گاه گاهی لخته اي چرک از آن خارج مي شود که مقداري شايد در حدود نصف يک نخود مي باشد. آيا فرو بردن اين لخته به طور ارادي يا غير ارادي باعث ابطال روزه خواهد شد؟
ج: در فرض سؤال اگر بدون عمد و اختيار داخل حلق شود مبطل روزه نيست و اگر عمدي باشد مبطل است.

* خوردن خلط سر و سينه
س34: آيا اگر انسان آب بيني را بالا بكشد و مقداري از آن وارد حلق شود، روزه باطل است؟
ج: اگر آب بيني بفضاي دهان نيايد موجب بطلان روزه نمي‌شود.

س35: آيا چرك گلو باعث ابطال روزه مى شود؟
ج: چرك گلو روزه را باطل نمى كند مگر بفضاى دهن بيايد و سپس عمداً به حلق داخل شود كه در اين صورت مبطل است.

س36: من مي دانستم كه قورت دادن خلط سينه روزه را باطل مي كند امّا بعضي اوقات امكان بيرون انداختن آن نبود مثلاً در كلاس درس بودم و گاهي آنقدر با آب دهانم قاطي مي شد كه من آن را همين طوري قورت مي دادم ولي استهلاك نمي شد.
آيا روزه هايي را كه اينطوري گرفتم صحيح است يا نه؟ تكليف بنده چيست؟ آيا بايد كفّاره بدهم يا روزه ها را قضا كنم؟
ج: فرو بردن اخلاط سينه پس از ورود به فضاي دهان بنا بر احتياط واجب مبطل روزه است شما مي توانيد با رعايت الاعلم فالاعلم به مجتهدي رجوع كنيد كه آنرا مبطل روزه نداند و اعمال سابقه نيز به نظر او محكوم به صحّت مي شوند.

* خوردن در بين اذان صبح

س37: اگر انسان مريضي که دکتر داروئي را براي او تجويز کند، و در ماه رمضان بايد اين دارو را قبل از اذان صبح استفاده کند، فراموش مي کند و موقعي يادش مي آيد که حدود وسط هاي اذان است و اين دارو را استفاده مي کند، آيا روزه اين شخص صحيح است يا نه؟ (حكم را در صورت عمد نيز بيان فرمائيد).
ج: اگر يقين نداشته باشد که صبح شده استفاده از دارو ضرري به روزه ندارد.

* تزریق آمپول، سرم و واکسن

س38: آيا شخص روزه دار در ماه مبارك رمضان، مى تواند سرم يا آمپول، تزريق كند؟
ج: احتياط مستحب آن است كه از استعمال آمپول و سرم خوددارى كند و اگر لازم شد و تزريق كرد روزه اش باطل نمي‌شود.

س39: زدن آمپول مقوّى يا پنى سيلين براى روزه دار جايز است يا خير؟
ج: اشكال ندارد و فرقى بين اقسام آمپول‌ها نيست، ولى احتياط مستحب در ترك است.

س40: خواهشمند است حكم تزريق واكسن هپاتيت B را در زمان روزه داري مرقوم فرمائيد.
ج: تزريق واكسن در ماه رمضان مبطل روزه نيست.

س41: استفاده از آمپول بعوض ترياک چه صورتي دارد و آيا مبطل روزه هست؟
ج: اگر ضرر معتد به دارد جائز نيست ولي مبطل روزه نيست.

س42: شخص روزه دار بخاطر درد شديد- قرص- خورده است و توجهي به اينکه بايد آمپول مسکن بزند نداشته است، آيا فقط قضاي تنها کافي است؟
ج: قضا کافي است.

* قطره بینی

س43: حكم استفاده از قطرۀ بيني جهت باز كردن مجاري تنفسي و درمان كه در بعضي موارد يقيناً وارد حلق مي گردد چگونه است؟
ج: اگر وارد حلق شود مبطل روزه است.

* جويدن آدامس در حال روزه

س44: جويدن آدامس در حال روزه چه حکمي دارد ؟
ج: چنانچه هيچ طعمي نداشته باشد که به حلق برود روزه صحيح است لکن اين عمل براي روزه دار پسنديده نيست و تظاهر به آن از بعضي جهات اشکال دارد.

* غذاي لاي دندان در حال روزه
س45: اگر شخصى در كلاس درس بوده ناگهان متوجه گرديد كه لاى دندان غذائى است و خود را مقدارى كنترل نموده به اين اميد كه در پايان درس آن را بيرون ريزد، ولى احتمال قوى مى دهد كه در كلاس درس همراه با آب وارد حلق شده باشد، آيا روزه باطل مى شود يا اين شخص معذور مى باشد؟
ج: در فرض سؤال مجرّد وجود غذا در لاى دندان ويا در داخل آب دهن تا پائين نرود، مبطل روزه نيست، البته بايد شخص مذكور به هر نحوى، از رفتن غذا به معده ممانعت نمايد و احتمال پائين رفتن غذا موجب بطلان روزه نيست.

س46: اگر شخصي در ماه مبارک رمضان در بين روز متوجه شود که غذا لاي دندانش است و مدتي بعد متوجه شود که غذا ديگر لاي دندانش نيست آيا روزه اش باطل است؟ ب) و يا شخصي در بين نماز متوجه شود که چيزي در دهانش است ( اعم از خوراکي يا غير خوراکي ) و هرچه سعي مي کند نمي تواند آن را نگه دارد و از حلق پائين مي رود. روزه و نماز اين شخص چه حکمي دارد؟
ج: در مورد شخص اوّل اگر آنچه را که لاي دندان بوده فرو نبرده روزه صحيح است و شخص دوّم اگر بيرون آوردن آن ممکن نبوده و بي اختيار فرو رفته نماز و روزه اش صحيح است.

* مسواک زدن در حال روزه

س47: مسواک كردن در روز ماه رمضان براي روزه آيا مبطل روزه هست يا خير؟ كيفيت را لطفاً توضيح فرماييد.
ج: اگر آب كه از خمير دندان توليد شده يا آب خارجي وارد حلق نشود و آن را بيرون بريزد اشكال ندارد.

*آندوسکپي

س48: آندوسکپى دستگاهى است که داخل مى شود و عکس بردارى مى کنند، بدون اينکه چيزى داخل معده شود، آيا اين عمل روزه را باطل مى کند يا نه؟
ج: بنابر احتياط براى روزه اشکال دارد.

* خوردن آب دهان غير خود

س49: اگر در ماه رمضان مرد و زن زبان خود را در دهان همديگر بگذارند و بمكند ، آيا روزه آن ها باطل است؟
ج: محلّ اشكال است چون آب دهان هر يك نسبت به ديگري رطوبت خارج از دهان محسوب مي شود.

* ترکردن لب با زبان در حال روزه

س50: آيا تر كردن لب توسط زبان روزه را باطل مي كند؟
ج: امر مذكور روزه را باطل نمي كنند.

* تذکّر دادن به کسي که سهوا افطار مي کند لازم است

س51: اگر کسي فرد روزه دار را در حين خوردن يا آشاميدن سهوي مشاهده کند، آيا فرد مشاهده کننده موظّف به تذکّر دادن است يا خير؟
ج: لازم نيست.
جماع

س52: آيا در ماه رمضان در شب مي شود با زن خود نزديكي كرد يا نه؟
ج: در شب مانع ندارد ولي بايد قبل از اذان صبح غسل كند.

س53: اگر روزه دار عمداً با همسر خود جماع كند در ماه رمضان،‌ با رضايت همسر خود، آيا فقط قضا دارد يا كفّاره هم دارد؟ جمع يا واحده؟ ‌و آيا روزۀآن روز را بايد امساك كند و اگر وظيفه امساك است و امساك نكند تكليف چيست؟
ج: در فرض سؤال قضاء و كفّاره دارد و يك كفّاره كافي است و بر همسر او هم اگر روزه بوده قضاء و كفّاره واجب است و امساك آن روز هم تكليفاً واجب است.

استمناء

* استمناء و حکم آن

س54: اگر روزه دار بدون قصد بيرون آمدن مني با همسرش شوخي کند بطوري که بعد از شوخي مني از او خارج شود در صورتيکه مي دانسته مني از او خارج خواهد شد حکم روزه او چگونه خواهد بود آيا کفّاره نيز دارد يا خير؟
ج: در فرض سؤال روزه دار مي دانسته که اگر با همسر خود بازي کند مني از او خارج ميشود در صورت خروج مني قضاء و کفّاره دارد.

س55: جواني درماه مبارک رمضان با نامحرمي شوخي کرده و از او مني خارج شده اکنون وظيفه او چه مي باشد؟
ج: درفرض سؤال اگر معرضيت براي خروج مني داشته روزه او قضاء و کفّاره دارد.

س56: اگر در روزه ماه مبارک رمضان از انسان مايعى با شهوت و جستن و سست شدن بدن ( که حکم منى را دارد ) خارج شود روزه اش چه حکمى دارد؟
ج: در فرض سؤال چنانچه با اختيار بوده قضا و کفّاره دارد و اگر بى اختيار بوده روزه صحيح است.

س57: شخصى در ماه رمضان با خودبازى مى كند ولى منى بيرون نمى آيد و علائم جنب هم در او نيست بعد از ساعتى بول مى كند مايعى سفيد رنگ خارج مى شود شك دارد منى هست يا نه روزه او باطل است يا نه در صورت بطلان كفّاره دارد يا نه؟
ج: اگر كارى با خود كند كه بر حسب عادت موجب انزال منى مى شود، هر چند منى انزال نشود، روزه اش باطل است، ولى در فرض مذكور وجوب كفّاره معلوم نيست.

س58: اگر در حالت اضطراب از انسان مني خارج شود و يقين دارد كه مني است، آيا كار حرام است؟
ج: اگر خروج مني بي اختيار بوده حرام نيست.

* محتلم شدن در روز ماه رمضان و غير آن

س59: اگر در روزۀ ماه رمضان بعد ازاذان صبح كسي در خواب جنب شود روزه اش باطل مي شود يا نه و اگر باطل نمي شود آيا مي توان بعد از اذان ظهر يا اذان مغرب غسل كرد يا نه؟‌
ج: روزه اش باطل نمي‌شود ولي براي نماز ظهر واجب است غسل نمايد.

دروغ بستن به خدا و پیغمبر صلّی الله علیه و آله

* غلط خواندن قرآن و روايات و دعا و خواندن مصيبت و مرثيه مشکوک

س60: آيا غلط خواندن قرآن روزه را باطل مي كند؟
ج: بايد قرآن را صحيح بخواند ولي تلاوت غلط روزه را باطل نمي كند.

س61: اگر كسي در ماه رمضان آيه قرآن يا روايتي را غلط بخواند و قصدش اين بوده كه صحيح بخواند، ولي مي داند كه غلط مي خواند و موجب تغيير معني مي شود ولي هدفش اين نيست كه معناي غلط را به خدا و امام علیه السلام نسبت دهد، حكم روزۀ او چيست؟
ج: روزه اشكال ندارد ولي موردي را كه يقين دارد آنرا غلط مي خواند نخواند.

س62: كسي كه دروغ به خدا و پيغمبر نسبت مي دهد و مخاطبي ندارد ، روزه اش باطل است يا نه؟
ج: باطل است.

س63: بنده با اينکه از معلومات عربى بهره اى ندارم، چون به حضرت حسين علیه السلام علاقه شديدى دارم مصيبتى مى خوانم و نمى دانم راست است يا دروغ، روزه ام در ماه رمضان چه حکمى دارد؟
ج: شما بايد کتابهائى نظير منتهى الآمال و جلاء العيون را مطالعه کنيد و آنچه را مي خوانيد به استناد آن کتابها بخوانيد. بهر حال خواندن بدون مدرک خالى از دروغ نيست که معصيت است و براى روزه هم اشکال دارد .

س64: کسانى مثل گويندگان راديو و تلويزيون يا تايپيست ها اگر مطالبى را که بايد بخوانند يا تايپ کنند بدانند درست نيست و به دروغ به اسلام نسبت داده شده اگر آنها را بخوانند و تايپ کنند در حال روزه داشتن ، در صحّت روزه شان تأثير مى گذارد؟
ج: در فرض سؤال روزه آنها باطل مى شود و قضاء و کفّاره دارد.

* حکم نسبت دادن روايت از معصومي به معصوم ديگر

س65: اگر کلام يکى ازمعصومين را اشتباهاً به ديگرى نسبت دهيم مثلاً به جاى اينکه بگوئيم رسول خدا صلّی الله علیه و آله فرمودند بگوئيم اميرالمؤمنين علیه السلام چنين فرموده اند، آيا باعث باطل شدن روزه مي شود ؟ همچنين اگر عمداً اين کار را انجام دهد حکمش چيست؟
ج: درصورت اشتباه اشکال ندارد ولى اگر عمداً و با توجّه باشد چون انتساب بمعنى اين است که آن حضرت خصوص اين کلام را فرموده با اينکه مي داند نفرموده نسبت دروغ است و روزه را باطل مي کند و قضا و کفّاره دارد.

رساندن غبار غليظ به حلق

س66: آيا رسيدن غبار غليظ به حلق از طريق بينى روزه را باطل مى کند؟
ج: فرقى ندارد که از راه بينى به حلق برسد يا دهان هر دو محلّ اشکال است.

س67: اگر گرد و غبار در ماه رمضان سهواً وارد فضاي دهان يا بيني شود حكمش چيست؟
ج: بايد با ريختن آب دهان به بيرون نگذارد وارد حلق شود و همين طور نسبت به بيني.

* حکم دود سيگار و غير آن

س68: كشيدن سيگار و استعمال قليان آيا مبطل روزه هست؟
ج: بنابراحتياط واجب، روزه دار نبايد دود سيگار يا قليان را بحلق برساند.

س69: آيا كشيدن سيگار، بصورتى كه دود آن را فرو نبرند، روزه را باطل مى كند؟
ج: اگر دود آن را فرو نبرند روزه را باطل نمى كند، ولى تظاهر به آن در اين صورت، مناسب نيست و به احترام ماه مبارك ترك شود.

س70: اشخاصى كه معتاد به كشيدن ترياك هستند و نمى توانند ترك كنند و با اين حال نمى توانند روزه بگيرند نه ادائى و نه قضائى اين طور اشخاص حكم مريض را دارند كه بايد براى هر روزه يك مدّ كفّاره بدهد يا اين كه حكم ديگرى را دارند؟
ج: در فرض سؤال اگر مى توانند بايد روزه بگيرند اگرچه در صورت ضرورت ناچار از كشيدن ترياك شوند و اگر به هيچ وجه نتوانند روزه بگيرند كفّاره مدّ طعام بدهند.

* گرد و غبار در محیط کار

س71: محيط كاري قسمت احياء كارخانه توليد آلومينيوم ... به گونه‌اي است كه ذرات گرد و غبار (مواد اوليه) در فضاي كارگاه پراكنده مي‌باشد و دوري از اين محيط براي ما ممكن نمي‌باشد در ضمن حتي الامكان هم از وسايل جلوگيري كننده مانند ماسك و غيره استفاده مي‌گردد ولي باز هم گرد و غبار وارد فضاي حلق مي‌گردد.
ج: چنانچه گرد و غبار وارد حلق شود روزه اشكال دارد .

س72: اگر محل کار انسان طورى باشد که جلوگيرى از رسيدن غبار به حلق دشوار باشد تکليف چيست؟ اگر به حلق برسد چطور حکم مسئله را از نظر صحت و بطلان روزه و قضاء و کفاره بيان فرمائيد.
ج: چنان که گفته شد روزه محل اشکال است چه در محل کار باشد يا غير آن و اگر تحفظ از غبار ممکن نباشد بايد کار را در ماه مبارک رمضان تعطيل کند يا اگر ممکن است شب کار کند و الّا احتياط واجب قضاء و کفاره است.

* بخار حمّام و سونا
س73: اگر فضاى حمام را بخار گرفته باشد روزه باطل مى شود؟
ج: باطل نمى‌شود.

س74: انسان روزه دار مي تواند به جاهايي مثل سونا که هوا کاملاً با بخار آب اشباع شده برود يا اين که مانند گردوغبار محسوب مي شود يا اين که مانند آب محسوب مي شود؟
ج: اگر بخار موجود درآنجا غليظ باشد به احتياط واجب روزه دار نبايد به آنجا برود.

* استفاده از اسپري در روز رمضان
س75: آيا استفاده از اسپريها موجب بطلان روزه مي شود؟
ج: اگر بداند كه بحلق ميرسد جائز نيست و اگر نداند كه بحلق مي رسد اشكال ندارد.

س76: آيا استفاده از اسپري تنفسي درداخل دهان و بيني براي باز كردن مجاري تنفسي مبطل روزه مي باشد يا خير؟
ج: در مفروض سؤال چنانچه ناچار از استفاده آن در روز باشد اشكال ندارد و روزه را بگيرد لكن اگر قبل از حلول ماه مبارك رمضان بعد عارضه اش برطرف شود بنا بر احتياط قضاي روزه ها را نيز بگيرد و اگر عارضه تا ماه رمضان بعد ادامه يافت بنا بر احتياط براي هر روز يك چارك طعام مانند گندم يا جو بعنوان كفّاره به فقير غير سيّد بدهد و ديگر قضا ندارد.

س77: استفاده از اسپري تنفسي در داخل دهان و بيني براي تسكين درد، ضد التهاب و موارد ديگر جهت درمان چه حكمي دارد؟
ج: در صورت ناچاري اشكال ندارد و حكمش همان است كه در جواب سؤال قبل مرقوم شد.

فروبردن سر در آب
* غوّاصي و روزه داري

س78: مستدعى است حكم شرع مقدس را در مورد اشخاصى كه كارشان غوّاصى در اعماق آبهاست نسبت به روزه و نماز بيان فرماييد.
ج: زير آب رفتن با لباس غواصّى بنابر احتياط واجب مبطل روزه است ولى اگر شخص داخل زير دريائى كه شبيه اطاق است و ملاصق بدن نيست زير آب برود روزه باطل نمى شود و نسبت به نماز، كسى كه با لباس غواصّى زير آب است اگر نمى تواند خارج شود و نماز بخواند و يا وقت تنگ است با همان حال مقدارى كه مى تواند قرائت و ساير اذكار را بخواند و ركوع و سجود را به ايماء و اشاره انجام دهد و به احتياط واجب بعد هم قضاء آن نماز را بخواند.

س79: اگر فردي با ظرفي كه به سر چسبيده نيست سر را مانند غوّاصان بپوشاند و در ماه رمضان به زير آب رود ، آيا موجب بطلان روزه مي شود؟
ج: بنابر احتياط روزه اش باطل مي شود.

* روزه نجات غريق

س80: در ماه مبارك رمضان به حادثه اى اعزام شده ايم كه غرق شده اى در استخر مى باشد و براى نجات فرد مغروق بايد حتماً به زير آب رفت تا او را بيرون آورد ؟ حكم شرعى روزه آن روز چگونه است؟
ج: اگر ممكن است شخصى كه روزه نيست ولو از مأمورين نباشد اقدام به اين امر كند و اگر ممكن نيست هركس اقدام كند روزه اش علي الاحوط باطل مى شود. بنا بر اين واجب است براى نجات غريق به زير آب برود ولى احتياطاً روزه را ادامه بدهد و بعد هم قضاء آن را بجا آورد.

باقي ماندن بر جنابت وحيض ونفاس تا اذان صبح

* وظيفه جنب قبل از اذان صبح

س81: اگر شخصي در ماه مبارک رمضان قبل از اذان صبح (يعني تا اذان صبح وقت زيادي دارد) بيدار شود و محتلم شده باشد (جنب) و به دليلي فرصتي براي حمّام کردن نداشته باشد، روزه او باطل است يا نه؟
ج: در مورد سؤال چنانچه شخص مذکور متمکّن از غسل کردن نباشد نزديک اذان صبح تيمم بدل از غسل جنابت بکند وبيدار بماند تا صبح، روزه او صحيح است.

س82: اگر شخصي قبل از اذان بيدار شود و نياز به غسل داشته باشد ولي وقت را تنگ كند تا تيمّم كند و قصد تيمّم نيز داشته ولي قبل از تيمّم اذان دهد حال تكليف چيست؟
ج: در فرض سؤال روزۀ آن روز را بايد بگيرد و بعد قضايش را نيز انجام دهد ولي وجوب كفّاره معلوم نيست.

س83: اگر شخصي در ماه رمضان با همسر خود نزديكي كند در صورتي كه مطمئن باشد قبل از اذان صبح نمي تواند غسل كند ( مثلاً شب در جايي ميهمان باشند و به خاطر خجالت و يا آب نباشد) آيا مي تواند قبل از اذان صبح تيمم بدل از غسل كرده و تا قبل از اذان ظهر غسل جنابت كند؟
ج: در فرض سؤال چنانچه جنب در شب ماه مبارك رمضان عمداً غسل نكند تا وقت ضيق شود معصيت كرده و احتياطاً تيمّم كند و روزه بگيرد و بعد قضاي آن را نيز بگيرد.

س84: اگر براي سحري بيدار شويم و سحري را خورده و بعد از آن به دستشويي برويم و در حين اينكه اذان صبح خوانده مي شود متوجه شويم كه قبل از سحري در خواب محتلم شده ايم آيا در آن روز، روزه من درست است يا خير؟
ج: اگر تا طلوع فجر براي تيمّم وقت نباشد روزه صحيح است و اگر وقت باشد با تيمّم بدل از غسل روزه صحيح است.

س85: شخصي ده دقيقه به اذان صبح بيدار شده و جنب است و اين مدّت را نمي تواند صرف خوردن سحري و غسل كند، وظيفه چيست؟
ج: اگر با ترك خوردن سحري وقت براي غسل كردن ندارد بايد تيمّم بدل از غسل كند و اگر با ترك سحري وقت غسل دارد بايد غسل كند.

* ترک غسل بخاطر حياء و خجالت
س86: اگر در روزۀ ماه رمضان قبل از اذان صبح كسي جنب شود و به دلائل مختلف از قبيل شرم از اطرافيان يا ميهمان بودن نتواند قبل از اذان غسل كند آيا مي توان تيمّم بدل از غسل كرد يا نه؟
ج: وظيفۀ شرعي را نبايد به عنوان شرم و حيا ترك نمود بلي اگر غسل مقدور او نباشد مثل اينكه دسترسي به آب واقعاً نداشته باشد بايد تيمّم نمايد.

* کسي که مي داند اگر بخوابد محتلم مي شود

س87: شخصي يک ساعت به اذان صبح مانده در ماه رمضان مي داند اگر بخوابد محتلم مي شود و تا اذان بيدار نمي شود آيا مي تواند بخوابد يا نه و اگر خوابيد و محتلم شد و اذان گفته شده روزة او درست است يا نه؟
ج: در مورد سؤال اگر شخص مذکور مي داند که قبل از اذان صبح محتلم مي شود بنابر احتياط واجب نبايد بخوابد.

* جنب و حائض بخوابد و در خواب اول يا دوم بيدار نشود

س88: كسي كه در شب ماه رمضان جنب است و غسل نمي كند به نيّت اينكه قبل از اذان صبح غسل نمايد و ساعت را نيز يكساعت مانده به اذان كوك مي كند تا بيدار شود امّا وقتي كه خوابيد متوجّه زنگ ساعت نشده و بعد از اذان صبح بيدار مي شود، آيا روزه آن روزي كه او گرفته صحيح مي باشد؟
ج: بلي، روزه او صحيح است.

* مسافر مي تواند تا صبح بر جنابت باقي بماند

س89: كسي كه مسافر است و روزه نمي گيرد آيا در ماه رمضان مي تواند تا اذان صبح بر جنابت باقي باشد؟
ج: بلي مي تواند.

* اگر در حال غسل صبح شود

س90: شخصي قبل از اذان صبح بيدار شده و جنب بوده، مشغول غسل مي شود وسط غسل اذان مي گويند آيا روزه او صحيح است و كفّاره دارد يا نه؟
ج: اشكال ندارد و روزه صحيح است.

* احتلام در حال روزه داری

س91: اگر شخص روزه دار پس از اذان صبح و اقامه نماز محتلم گردد و يا اگر در بين فاصله اذان ظهر و مغرب محتلم گردد در هر دو صورت روزه اش چه حكمي دارد؟
ج: به روزه اش ضرري وارد نمي شود.

س92: اگر روزه دار در روز بخوابد و مثلاً در ساعت 4 از خواب بيدار شود و ببيند كه محتلم شده است و نماز خود را نخواند و غسل نكند مي تواند افطار كند و روزۀ او صحيح است؟
ج: در فرض سؤال معصيت كرده ولي روزه اش صحيح است و اگر غسل نكند و با آن حال تا صبح روز بعد بماند روزۀ روز بعد باطل مي شود و كفّاره دارد.

* وظيفه کسي که غسل يا اغسالش باطل بوده

س93: كسي كه در روزۀ ماه رمضان غسل جنابت كرده و مدّتي روزه گرفته و نماز خوانده، بعد از چند روز فهميده غسل باطل بوده، تكليف نماز و روزه او چيست؟
ج: در فرض سؤال روزه هائي كه گرفته است صحيح است ولي نمازهائيكه با آن حال خوانده قضا دارد.

* حکم زناني که قرص ضد بارداري و حيض مصرف مي کنند

س94: روزه زنانى كه در ماه مبارك رمضان براى جلوگيرى از عادت ماهانه از قرص استفاده مى نمايند صحيح است يا خير؟
ج: اگر عادت نشوند روزه آنها صحيح است.

س95: آيا زن براي جلوگيري از عادت زنانه در ماه رمضان مي توان از قرص استفاده کرد؟
ج: اگر استفاده از قرص براي او ضرر ندارد، اشکال ندارد البته قرص را شب بخورد.

* اگر روزه دار به گمان ايـنکه حـائض شده افطار کند و بعد خلافش ثابت شود

س96: اگر يك خانم در ماه مبارك رمضان فكر كند كه حائض شده است و روزۀ خود را بشكند و بعد متوجّه شود كه اشتباه كرده است معصيّت كرده يا خير؟ و آيا كفّاره يا قضا دارد يا خير؟
ج: اگر يقين به حيض داشته و افطار كرده گناه نكرده و كفّاره ندارد ولي بجا آوردن قضاي آن روز واجب است.

س97: چنانچه زني خيال كرده پريود است و روزه نگيرد ولي بعداً متوجّه شود پريود نبوده، آيا بايد روزۀ آن هنگام را قضا كند؟
ج: در فرض سؤال بايد قضاء آن روزها را بگيرد.

اماله كردن، شياف، قي كردن

س98: اين که در رساله آمده است اماله کردن روزه را باطل مى کند منظور از اماله کردن چيست؟
ج: اماله کردن که مبطل روزه است آنست که دواى روان يا آب مثلاً از طريق مقعد داخل شکم شود.

س99: کسي که بدليل بيماري يبوست از کودکي تا حال بنا بدستور دکتر بايد روزها و شبها با آب اماله کند و الا در معرض خطر است آيا براي گرفتن روزه چه وظيفه اي دارد؟
ج: در فرض سؤال چنانچه در تمام ايّام سال اين گرفتاري را دارد بطوري که ترک اماله براي او خوف ضرر ايجاد نموده روزه اش صحيح نيست و براي هر روز يک مدّ طعام بايد کفّاره بدهد.

س100: آيا استعمال شيافهاى معالجه و درمانى ، شياف ترياک و يا شياف تغذيه مبطل روزه است؟
ج: شياف مبطل روزه نيست.

س101: كسي كه در روزه ماه رمضان بطور مداوم آروغ مي زند اگر آبي در دهانش بيايد يا نيايد حكم روزه اش چيست و غير ماه رمضان هم اين حالت براي فرد هست؟
ج: اگر بي اختيار آروغ بزند و چيزي از باطن بدهن بيايد بايد آنرا برنگرداند و بيرون بريزد ولي اگر بي اختيار پائين برود اشکال ندارد.

آنچه بر روزه دار مكروه است

س102: آيا مايع هاي ظرفشويي سفيد كننده كه بوي تندي دارند روزه را باطل مي كنند يا خير؟
ج: بوي مواد مذكوره روزه را باطل نمي‌كند.

س103: آيا اگر انسان روزه دار از عطر و ادكلن استفاده كند، به طوري كه خودش بويش را حس كند، روزه باطل است؟
ج: امر مذكور روزه را باطل نمي كند.

س104: آيا استفاده از مواد و وسايل آرايشي مانند كرم، سرمه و ... در ماه مبارك رمضان براي شخص روزه دار چه حكمي دارد؟
ج: اشكال ندارد ولي در مورد سرمه اگر از موّادي باشد كه مزه يا بوي آن به حلق برسد مكروه است.

س105: آيا تزريق خون به روزه دار مبطل روزه است؟
ج: مبطل روزه نيست.

س106: اگر در ماه مبارك رمضان 5 سي سي خون براي آزمايش از ما گرفته شود چه حکمی دارد؟
ج: اشكال ندارد ولي اگر موجب ضعف شود مكروه است.

مواردی که قضا و کفاره واجب است

س107: اين حقير در سنوات ماضيه سه سال در ماه مبارك رمضان در فصل تابستان و در گرماى طاقت فرسا و در شرايطى كه گرفتن روزه دشوار بود مشغول درو، جمع آورى زراعت و محصول بودم، لذا به اكراه بدون ميل و رغبت از فضايل ماه مبارك محروم ماندم و روزه را افطار كردم كه در ماه‌هاى بعد قضاى آن را نمودم آيا برى الذمّه شده ام يا نه؟
ج: در مورد سؤال جمع آورى محصول مجوّز افطار روزه رمضان نيست، براى هر روزه اى كه افطار كرده ايد علاوه بر قضاى آن روزه، كفّاره عمد به شرحى كه در توضيح المسائل مذكور است بايد ادا نماييد.

س108: سال گذشته در ماه مبارك رمضان روزه داشتم و برادري دارم اختلال حواس دارد و نمي گذاشت بروم در اطاق روز استراحت كنم باين لحاظ 15 روز از روزۀ ماه مبارك را افطار نمودم البته اجباري بوده حالا قضاء آنرا بگيرم يا كفّاره هم دارد خواهشمند است توضيح دهيد.
ج: مجّرد اينكه نمي گذاشته روز استراحت كنيد مجوّز افطار نيست بنا بر اين هم قضاء روزه و هم كفّاره بر شما واجب است.

س109: شش سال در موقع تحصيل با وجود مشکلات زندگي که داشته ام نتوانستم روزه بگيرم، تکليف چيست و چگونه آنها را جبران کنم؟
ج: اگر عذري شرعي مانند بيماري و يا مسافرت داشته ايد ، قضاي روزه ها و براي هر روز يک چارک گندم يا جو و يا آرد که به فقير غير سيد داده مي شود واجب است و اگر بدون عذر شرعي روزه را افطار کرديد علاوه بر قضاء، کفاره‌اي دارد که تفصيل آن در توضيح المسائل مسأله 1669 مذکور است مراجعه نماييد.

س110: در صورتي كه روزه دار بخواهد پيش از ظهر مسافرت كند، آيا مي تواند در خانۀ خود صبحانه بخورد؟ در صورت خوردن صبحانه، بايد كفّاره بدهد؟
ج: در فرض سؤال تا موقعي كه از حدّ ترخّص وطن نگذشته حقّ خوردن ندارد و اگر خورده در حالي كه شکّ داشته كه مي‌تواند بخورد يا نه بايد كفّاره افطار عمدي را هم بدهد.

س111: اگر کسى که روزه دار است کارى انجام دهد و فکر کند روزه اش باطل شده و نهار بخورد يا کار باطل کننده روزه را انجام دهد، در صورتى که بعداً به اشتباه خود پى ببرد كه روزه باطل نشده آيا بايد قضاى روزه را بگيرد يا بايد کفاره هم بدهد؟
ج: بايد قضاى روزه را بگيرد و اما نسبت به کفّاره اگر جاهل مقصّر بوده بايد کفّاره هم بدهد.

س112: شخصى در اوائل تكليف بعضى مسائل روزه را نمى دانسته از جمله اين مسئله را كه در شب ماه رمضان جنب شده تا اذان صبح خواب مانده، يا احيانا در روز جنب شده، و به هر حال از روى ندانستن مسئله، به خيال اينكه روزه اش باطل شده است خودش اقدام به خوردن و آشاميدن نموده است ، و بعد از مدتى به مسئله آشنا شده كه اگر روزه مى گرفت و فوراً غسل مى كرد روزه اش صحيح بود. آيا براى اين شخص قضاء كافى است؟ يا كفّاره هم لازم است؟ البته اين شخص در روستاهاى دور دست زندگى مى كرده كه دسترسى به مسائل خيلى آسان نبوده .
ج: در فرض سؤال اگر جاهل مقصّر بوده يعنى اگر احتمال مى داده كه مثلاً ممكن است بقاء بر جنابت روزه را باطل كند مع ذلك مسامحه نموده و سؤال نكرده كفاره دارد.

س113: اگر كسي روزه اش را با كاري حرام (مانند زنا) باطل كند چكار بايد كند؟ لطفاً فتوا يا احتياط واجب يا احتياط مستحب در حكم مسأله مشخص شود.
ج: كفّارۀ جمع دارد.

س114: کفاره جمع بر من واجب شده يک بنده چطور آزاد کنم؟ (در اين زمانه که برده وجود ندارد)
ج: چون فعلاً بنده آزاد کردن ممکن نيست اين قسمت از کفاره ساقط است ولى اطعام شصت مسکين و دو ماه روزه گرفتن بجاى خود باقى است.

س115: كسى كه نمى دانسته استمناء روزه را باطل مى كند و حتى يك گناه كبيره است، اگر اين عمل را انجام دهد آيا روزه او باطل است؟ اگر باطل است كفّاره دارد يا خير؟ اگر دارد مقدار آن چقدر است؟
ج: در فرض سؤال، بايد قضاى روزه را بگيرد ولى كفّاره ندارد، بلى اگر جاهل مقصّر باشد، باين معنى كه در موقع ارتكاب عمل، احتمال حرمت بدهد و سؤال نكند و يا بداند استمناء حرام و معصيت است، هرچند نداند كه روزه را باطل مى كند و در روز ماه رمضان انجام دهد، كفّاره جمع دارد، كه در توضيح المسائل مسأله شماره 1674 ذكر شده است.

کفّاره روزه

س116: اگر عمداً روزه هايى از انسان فوت شده باشد حکم چيست؟ آيا مى‌توان مثلاً به جاى 60 روز کفاره کار ديگرى انجام داد مثلاً پول پرداخت کرد؟
ج: اگر روزه رمضان را بدون عذر شرعى با چيزى که ذاتاً حلال است باطل کرده باشيد قضاى آن روز واجب است و بايد به عنوان کفّاره براى هر روزى شصت روز ، روزه بگيريد يا شصت مسکين را اطعام نمائيد.

س117: شخصى بيست و پنج روز روزه اش را خورده، برايش اين امکان هست احتمالاً که بتواند سالى شصت روز روزه بگيرد تا بيست و پنج سال ولى ميخواهد از کفّاره مالى استفاده کند به اين ترتيب که به شصت فقير هر کدام بيست و پنج مد طعام بدهد لکن تمکّن مالى ندارد که يکدفعه اين کار را بکند و مى خواهد به مرور زمان اين کار را انجام دهد آيا اين کار درستى است؟
ج: اشکال ندارد ولى نبايد مسامحه نمايد.

س118: در كفّاره عمدي فقهاء مي گويند بايد 60 فقير را سير كند،‌ آيا مي شود كه يك فقير را 60 روز سير كرد؟
ج: در مورد سؤال يك فقير را 60 روز سير كردن كافي نيست بايد 60 فقير اطعام شود.

س119: چنانچه شخصي بابت روزه ماه مبارک رمضان کفّاره بدهکار باشد و بخواهد بابت آن شصت فقير يا بيشتر را اطعام نمايد آيا مي تواند کل مبلغ کفّاره را به يک فقير يا يک خانواده فقير بدهد اگر نه چنانچه به شصت فقير دسترسي نداشت تکليف او چيست؟
ج: در فرض سؤال لازم است شصت فقير را اطعام نمايد ولي لازم نيست که يکدفعه و همزمان باشد در هر وقت به هر چند فقير دسترسي يافت آنها را اطعام کند تا شصت فقيرکه هر يک غير از ديگري باشد اگر واقعاً دسترسي نداشت نه در بلد خود و نه در بلد ديگر، مي تواند اطعام را نسبت به تعدادي که دسترسي دارد برای مثال ده نفر، همان ده نفر را شش مرتبه البته در روزهاي متعدّد اطعام نمايد و در تکرار بايد اکتفاء بمقدار بعذر نمايد مثلا اگر به دو نفر دسترسي دارد بايد بنحو مذکور عمل نمايد.

س120: براي اطعام مسكين در كفّاره روزه، اگر عدّه اي را دعوت كند و به آنها نان و پنير بدهد يا به آنها آش بدهد كه سير شوند، كفايت مي كند يا خير؟
ج: كفايت مي كند.

* فدیه روزه

س121: نسبت به موارد مختلف کفّاره روزه قضا و ميزان آن اعلام نظر فرمائيد؟
ج: مقدار کفّاره مذکور براي هر روز يک مد ( 750 ) گرم است و دادن پولش مجزي نيست و کفّاره روزه قضا در صورتي است که از وقتي که واجب است روزه قضا انجام شود تأخير بيفتد مثلاً اگر در ماه مبارک رمضان بيمار يا مسافر بوده يا زن در حال حيض يا نفاس بوده که نبايد روزه بگيرد و قضايش واجب است و اين قضا را تا ماه مبارک رمضان آينده نگرفت کفّاره مدّ دارد و همچنين زن بچّه شيرده يا باردار که روزه برايش ضرر داشته باشد ، اگر قضاي آن را تا ماه مبارک رمضان بعد نگيرد.

س122: اگر کسي قضاي روزهاي ماه رمضان سال قبل را تا ماه مبارك رمضان سال بعد نگيرد حکمش چيست؟
ج: درفرض سؤال بايد علاوه بر قضاء روزه ها براي هر روز يک مد(750گرم)گندم يا جو يا آرد بعنوان کفاره به فقير غير سيد بدهد و دادن پولش کافي نيست بايد خود جنس باشد و مي توان همه را به يک فقير داد.

س123: تكليف شخصي كه روزه هاي زيادي را افطار كرده چيست؟
ج: بايد قضاي آن روزه ها بگيرد و چنانچه در افطار كردن معذور بوده كفّاره ندارد مگر روزه هايي كه از سال قبل مانده كه بايد علاوه بر قضا براي هر روز ده سير طعام به فقير غير سيّد بدهد و پول طعام كفايت نمي‌كند.

س124: خانمى از 27 سالگى به بعد بر اثر بيمارى قادر به گرفتن روزه نبوده است حال تكليف او چيست؟
ج: در فرض سؤال، قضاى روزه ها لازم نيست لكن براى هر روز يك چارك طعام مانند گندم و آرد به فقير غير سيّد بعنوان كفّاره بدهد.

س125: كسى كه به علت مريضى تا رمضان سال آينده نتواند روزه سال گذشته را قضا نمايد تكليفش چيست؟
ج: در فرض سؤال چنانچه بسبب ادامه مرض تا رمضان ديگر نتوانسته روزه بگيرد روزه قضا ندارد ولى بايد براى هر روز يك چارك طعام كفاره بدهد.

س126: اينجانب متولد 1343 كه تا سال 70 هجرى شمسى در سلامت بوده و بعلت مسافرت و عذر شرعى بعد از بلوغ تا سال 70 روى هم نود روز (سه ماه) از روزهاى ماه مبارك رمضان را نتوانسته ام بگيرم بنابراين از سال 70 هجرى شمسى بدليل بيمارى كليوى و دستور پزشك بر منع روزه گرفتن تا آخر عمر از گرفتن روزه معذورم. خواهشمندم حكم روزه هاى قضائي كه در روزهاى سلامتى به علت عذر شرعى (مسافرت) نگرفته ام بيان بفرمائيد؟
ج: كفاره روزه هائى كه قضاء آنها را تا رمضان بعد نگرفته ايد بپردازيد (براى هر روز يك مدّ طعام) و چنانچه در تمام عمر از گرفتن آن عاجز باشيد وصيّت كنيد بعد از شما قضاء آنها را بگيرند.

س127: شخصى در ماه رمضان مريض بوده روزه نگرفته ـ بعد از ماه رمضان هم مريض بوده ـ و اوّل ذى القعده فوت كرد و در حيات خود كفاره ماه رمضان را كه روزى 750 گرم باشد اطعام نداده، حالا كفّاره بر عهده كيست؛ آيا از اصل مال برداشت شود يا نه و يا اينكه بر پسر بزرگ قضا واجب است يا نه؟
ج: در فرض سؤال، اگر از اوّل ماه رمضان تا وقت فوت مريض بوده قضا و كفّاره ندارد و اگر در ماه رمضان مريض نبوده و عمداً روزه نگرفته و بعد از ماه رمضان مريض شده بايد كفّاره عمد از اصل مال برداشته شود و قضا هم دارد و اگر در ماه رمضان مسافر بوده وباين جهت روزه نگرفته و بعد از ماه هم مريض شده تا فوت كرده كفّاره ندارد ولى قضاء دارد و در تمام صور قضاء بعهده پسر بزرگ است.

*مقدار کفّاره و نوع طعام

س128: كفّاره روزه يك ماه، با نان چقدر است؟ با برنج چقدر است؟
ج:كفّاره افطار غير عمدى، براى هر روز يك چارك طعام مانند گندم و برنج است و اگر بخواهد نان بدهد، براى هر روز يك كيلو بدهد.

س129: در تلويزيون شنيدم که در مقابل يک روز روزه کفّاره آن 750 گرم مد طعام مثل ماکارونى 750 گرمى به فقير داد آيا اين درست است يا بايد غذاى آماده کفّاره داد؟
ج: غذاى آماده لازم نيست و دادن گندم يا جو يا آرد کافى است.

س130: آيا در کفّاره يک مد طعام که در رساله ذکر شده ، آيا مي شود از قبيل يک مدّ برنج، يک مدّ نان ( با احتياط مقدارى بيشتر) يک مدّ خرما، يک مقدار غذاى پخته و آماده ( مثل آش ) به اندازه يک مدّ پرداخت کرد؟
ج: دادن آش بعنوان يک مدّ اشکال دارد.

س131: آيا در مدّ طعام مي شود گوشت و يا ميوه به فقير داد؟
ج: بايد گندم و جو و امثال اين ها باشد.

* تبدیل فدیة روزه به پول

س132: آيا مي توانيم در کفاره افطار عمدي روزه ماه مبارک رمضان ، که به 60 مسکين به هر کدام يک مد گندم يا آرد يا نان يا برنج بدهيم آن ها را تبديل به پول کنيم و به فقير بدهيم ؟
ج: تبديل آن به پول مبرئ الذمه نيست.

س133: آيا مى توان پول كفّاره را به فقير داد. و به او گفته شود طعامى كه روزانه مى خورى قصد كفّاره كن يا لازم است فقير از همين پول طعام بگيرد؟
ج: در فرض سؤال، فقير بايد با همين پول، براى دهنده آن طعام بخرد و به وكالت از طرف او طعام را به عنوان كفّاره بردارد.

*ادامة مقدار کفّاره و نوع طعام

س134: كسي‌كه از خصال كفارات اطعام را برگزيده و يا از بابت كفاره و فديه يك مدّ طعام بايد بدهد يا فطره عيد فطر را مى دهد آيا مجزى است كه از نانوائيهاى كشور نان خريدارى كند و به مستحقين بدهد يا نه با آنكه مى دانيم كه دولت به نانوائيها یارانه مي دهد؟
ج: در فرض سؤال، خريدن نان از نانوائى و به عنوان كفّاره يا فطره دادن مانع ندارد.

س135: در باب كفاره روزه آيا مى شود بمقدار پول گندم، يا برنج به فقير داد؟
ج: پرداخت كفاره به نحو مذكور در سؤال مجزى نيست. بايد همان گندم را بدهد و يا برنج و يا اجناس ديگرى كه در باب كفارات مذكور است.

س136: آيا کفاره ماه رمضان مي شود به يک فقير بيش تر از يک مُد داد يا نه؟
ج: در کفاره مدّ اشکال ندارد.

س137: اگر پس از اينکه متوجه شده بايد قضاي روزه را تا قبل از رمضان سال آينده گرفت ، باز به تأخير اندازد آيا قضاء يا کفارۀ تأخير زيادتر مي شود يا نه؟
ج: کفارۀ تأخير قضاء فقط يک مرتبه است.

س138: فرض بفرمائيد كفّاره تأخير روزه براي يك ماه يعني 30 مد طعام به گردنم مي باشد؛ الف- من ده مدّ گندم تحويل مي دهم به فقير (به عنوان كفاره) بعد كه قبض كرد آن ده مد را از او مي خرم (يعني به او مي گويم اگر گندم ها را مي فروشي من مي خرم، او هم به من مي فروشد و به قيمتي من آن را مي خرم)، سپس دوباره آن ده مدّ گندم را به او به عنوان كفّاره مي دهم و دوباره از او (مثل بالا) مي خرم و دوباره به او به عنوان كفّاره مي دهم و دوباره از او مي خرم، آيا ذمّه ام برئ مي شود؟ [چون مجموعاً سي مدّ گندم به او داده ام].
ج: اشكالي ندارد.

* مصرف کفّاره

س139: آيا فرزند مي تواند کفّاره روزه ماه مبارک رمضان را (کفاره ده سير گندم و مانند آن) به پدرش در صورتي که فقير باشد يا عکس اگر فرزند فقير بود بدهد؟
ج: نمي تواند.

س140: آيا فرزند مى تواند كفّاره روزه خود را به پدر و مادر يا جدّ و جدّه مستحق خود بدهد يا خير؟
ج: نمي تواند.

س141: كفّاره روزه و ردّ مظالم و لقطه و مانند اين ها را مي‌توان به سيّد داد؟
ج: بايد به فقير غير سيّد داده شود.

س142: كفاره روزه عمدي و نيز ردّ مظالم را مي‌توان به سادات داد؟
ج: به نظر حقير بنابر احتياط واجب مظالم بايد به فقير غير سيد داده شود و همچنين كفّاره روزه اگر دهنده سيّد نيست به غير سيّد داده شود.

* عدم قدرت برای پرداخت فدیة کفّاره

س143: شخصي دائم العمر مريض است و توانائي روزه گرفتن ندارد ، همچنين توانائي مالي براي پرداخت فطريّه و کفّاره نيز ندارد ، وظيفه اين شخص چيست؟
ج: فطريّه بر فقير واجب نيست و کفّاره هم اگر متمکّن نباشد واجب نيست و به جاي کفّاره استغفار کند.

* فدیه روزه همسر و فرزند

س144: زنى مريض بوده و ماه رمضان روزه نگرفته و مرض او تا سال بعد ادامه داشته است و كفّاره بر عهده او آمده ولى از خود پولى ندارد آيا كفاره زن بر عهده شوهر واجب است يا نه؟
ج: كفّاره زن بر شوهر واجب نيست.

س145: آيا كفّارۀ روزه براي زني كه سالها بيمار بوده و شوهرش آنرا نپرداخته است بعد از فوت شوهر بعهدۀ آن زن است؟ آن زن در آمد ازخودش نداشته است.
ج: اگر خود زن تمكّن مالي نداشته باشد تا وقتي كه عدم تمكّن باقي باشد اداء كفّاره بر او واجب نيست.

س146: پسر زيد بعلّت بيماري چند سال است كه نمي تواند روزه بگيرد آيا پرداخت فديه روزه هاي او به پدرش واجب است يا نه و همچنين فديۀ روزه هاي زن بيمار به شوهرش واجب است يا نه؟
ج: پرداخت فديۀ روزۀ پسر بر پدر واجب نيست همچنين فديۀ زن بر شوهر واجب نيست.

جاهایی که فقط قضای روزه واجب است

س147: حكم غرغره كردن براي روزه دار، با توجه به اين كه آب به حلق مي رسد ولي فرو نمي رود، چيست؟
ج: اگر يقين داشته باشد كه فرو نمي رود اشكال ندارد.

س148: اگر براى شستن دهان و دندان كه بد بو شده است و دهان داراى بوى بدى است، مضمضمه كند و آب بى اختيار فرو رود، آيا قضا لازم است؟
ج: بنابر احتياط قضا كند.

س149: اگر آب از راه بيني وارد معده شود ( عمداً يا سهواً ) آيا مبطل روزه است؟
ج: اگر عمدي باشد روزه باطل است و قضاء و كفّاره دارد و در صورت سهو اشكال ندارد.

س150: اگر کسى را وادار کنند که روزه نگيرد و بگويند اگر روزه بگيرد ضرر مالى يا جسمى بر او وارد خواهند ساخت ، تکليفش چيست؟
ج: اگر طورى او را مجبور کنند که چاره اى جز خوردن روزه نداشته باشد مثل اينکه تهديد به ضرر مالى زياد و ضرر جسمى معتنى به کنند، خوردن روزه کفّاره ندارد ولى در هر حال قضاى آن روزه ها لازم است.

س151: کسي که به قصد خوردن سحري يقين و يا گمان و يا احتمال ميدهد که اذان گفته نشده و طعام سحري مي خورد سپس آشکار شود که خوردنش بعد از اذان بوده است ، آيا مي توان روزه واجب و مستحبي همان روز را بگيرد؟
ج: در فرض سؤال اگر بدون تحقيق سحري خورده و معلوم شده صبح بود روزه صحيح نيست البته در ماه مبارک رمضان بايد روزه بگيرد و قضاي آن روز را هم بگيرد.

س152: اگر کسي در ماه رمضان و يا وقتي که صائم است در حين امساک در سحر و يا افطار در مغرب شکّ کند که آيا امساک و يا افطار، قبل از اذان صبح بوده و يا بعد از اذان مغرب، تکليف چيست؟ آيا بايد به شک خود اعتنا کند يا خير؟ خصوصاً اينکه قبلاً نسبت به شبهاي مهتابي و حدود بيست دقيقه نماز خواندن بعد از اذان صبح و يا بودن اين ساعت جزء سحر، مقلّد امام بوده ام.
ج: در موقع افطار بايد يقين بمغرب کند و الّا افطار جايز نيست و در موقع سحر تا يقين به طلوع صبح نکرده امساک لازم نيست و نسبت به گذشته عمل شما محکوم بصحّت است.

احکام روزه قضا

س153: اگر شخصي روزه قضاء دارد و نمي تواند قضاي آن را بگيرد آيا مي تواند در زمان حيات براي خود روزه استيجار كند؟
ج: استيجار قضاء روزه براي كسي كه زنده است مشروع نيست.

س154: چند روز روزه ماه مبارك رمضان، از چند سال، بر ذمه دارم، و در ضمن نمى دانم از هر سال چند روزى بوده تكليف چيست؟
ج: در فرض مسأله مى توانيد به مقدارى كه يقيناً كمتر از آن مقدار نبوده اكتفاء نمائيد و اگر مقدارى روزه قضاء بگيريد كه بدانيد قطعاً بيشتر از آن بر ذمّه شما نيست احوط است.

س155: وقت قضاى رمضان مضيّق شده و نمى تواند هم قضا را بگيرد وهم رمضان آينده را، آيا قدرت خود را صرف قضاى رمضان گذشته کند يا نگه دارد براى رمضان آينده؟
ج: در فرض سؤال قضاى روزه هاى ماه رمضان را بايد بگيرد.

س156: روزه داري که روزه قضا گرفته و وقت آن ضيق باشد مثل اينکه آخر شعبان است و قبل از ظهر روزه اش را بشکند ، آيا کفّاره دارد؟
ج: بنابر احتياط مستحب در وقت مضيّق روزه را افطار نکند ولي اگر قبل از ظهر افطار کند ، کفّاره ندارد.

س157: شخصي ده روز روزه قضاء ماه رمضان بر ذمّه دارد از بيست شعبان شروع مي‌كند به گرفتن روزه آيا در اين صورت عملاً قبل از ظهر يا بعد از ظهرمي تواند روزه را افطار كند يا نه؟ و اگر افطار كرد كفاره آن چه مقدار است؟
ج: در فرض سؤال بنابر قول مشهور جايز نيست افطار كند نه قبل از ظهر نه بعد از ظهرو اگر بعد از ظهر افطار كند بايد به ده فقير به هر كدام ده سير طعام بدهد و چون قهراً قضاي آن به تأخير مي افتد بايد ده سير هم كفاره به جهت تأخير بدهد.

س158: اگر کسي يک ماه رمضان را نتوانسته به علّت عذر داشتن روزه بگيرد آيا بايد در قضاي روزه يک ماه را حتماً متوالي وپشت سر هم بگيرد يا اينکه مي تواند هر وقت اراده کرد يکي يکي يا دو روز در ميان يا هفته اي دو يا سه بار نيت کند و البته تا قبل از رمضان آينده بگيرد تا تمام شود؟
ج: در قضاء روزه توالي شرط نيست.

س159: آيا كسي كه در چند سالي كه روزه مي گرفته در هرسال چند روزه اش قضاء شده آيا مثل نماز براي اداي آن ها بايد به ترتيب قضاي روزه را ادا كرد يا ترتيب نيازي نيست (لطفاً حكم خود را در اين مورد بيان فرمائيد.)
ج: ترتيب لازم نيست.

س160: اگر كسي قضاي روزه اي كه بطور عمدي يا عذري ترك كرده بر ذمّه او هست و اكنون قدرت بر روزه گرفتن ندارد، تكليف او چيست؟
ج: در مفروض سؤال براي تأخير انجام قضاء بايد براي هر روز يك مدّ طعام مانند گندم و جو به فقير غير سيّد كفّاره بدهد و دادن پول آن مجزي نيست و خود قضاء را هم اگر بعدها متمكّن شد انجام دهد والا وصيت كند كه بعد از مرگ برايش استيجار كنند.

س161: پدر و مادري بر اثر مريضي و يا كهولت سن و يا اين كه بر اثر سكته اختلال حواس پيدا كرده اند و ساليان آخر عمرشان كه با اين شرائط بوده اند روزه نگرفته اند، آيا بر پسر بزرگتر واجب است روزه هاي آنان را قضاء كند؟
ج: با فرض اينكه بر اثر مريضي يا كهولت اختلال حواس در حدّي بوده كه شعور خود را از دست داده و اصلاً درك تكليف نمي‌كردند، قضاي نماز و روزه ايّام اختلال حواس واجب نيست.

احكام روزه مسافر

س162: آيا مسافر مى تواند روزه مستحبى بگيرد؟
ج: روزه مستحبى در مسافرت صحيح نيست.

س163: آيا انسان مى تواند در ماه مبارك رمضان براى فرار از روزه عمداً مسافرت كند؟
ج: اشكال ندارد ولى مكروه است.

* مسافرت قبل از ظهر - برگشت قبل از ظهر

س164: مسافر در ماه رمضان بايد از چهار فرسخ بگذرد يا از حدّ ترخّص که روزه خود را افطار نمايد؟
ج: از حدّ ترخّص که بگذرد روزه را افطار مي کند.

س165: کسى که در ماه رمضان مسافرت مى کند مى تواند در منزل خود افطار نمايد يا بايد از حد ترخّص بگذرد و سپس افطار نمايد؟
ج: تا به حدّ ترخّص نرسيده نبايد افطار کند.
س166: اگر کسي در ماه مبارک رمضان قبل از اينکه مسافرت خود را آغاز نمايد روزة خود را عمداً باز کند و بعد هم مسافرت او انجام شود چه حکمي دارد؟
ج: بايد کفّاره افطار عمد بدهد و قضاء روزه را هم بگيرد.

س167: شخصي در ماه رمضان ، قبل از ظهر براي مسافرت از خانه خارج شود و پس از گذشتن از حدّ ترخّص افطار مي نمايد، ولي قبل از رسيدن به حدّ مسافت از مسافرت منصرف و قبل از ظهر به منزل بر مي گردد، آيا امساک بقيّة روز واجب است يا خير؟
ج: در فرض سؤال امساک واجب نيست.

س168: وقتي انسان وارد وطن مي شود و مفطر بجا نياورد اگر قبل از ظهر وارد شد بايد قصد روزه کند و روزه او صحيح است آيا بايد به وطن برسد قبل از ظهر يا اگر به حد ترخّص هم رسيد قبل از ظهر وظيفه او قصد روزه است و روزه اش صحيح است خلاصه ملاک وطن است يا حدّ ترخّص.
ج: اگر قبل از ظهر به جائي برسد که صداي اذان را بشنود و ديوارهاي وطن را به بيند بايد قصد روزه کند هر چند داخل وطن نشده باشد.

س169: در ماه رمضان شخص مسافر از سفر به وطن باز مي گردد اما وصول به حدّ ترخص قبل از زوال بوده و ورود به وطن يا محل اقامت بعد از زوال بوده است، وظيفه اين شخص نسبت به روزه آن روز چيست؟
ج: در فرض سؤال اگر قبل از رسيدن به حدّ ترخّص مبطل انجام نداده بايد نيّت روزه کند.

س170: شخصي در سفر بوده و قصد داشته پيش از ظهر به وطن برسد و روزه بگيرد و لو استحبابي، قبل از رسيدن به وطن نسياناً و و از روی غفلت چيزي خورده، آيا مي تواند روزه بگيرد؟
ج: در فرض سؤال نمي تواند روزه بگيرد.

س171: اگر کسي بعد از اذان صبح به شهري برود و بتواند قبل از اذان ظهر به وطن خود برگردد روزه چنين فردي چگونه است؟
ج: شخص مفروض بايد نيّت روزه کند و روزه باشد و بعد از اينکه از حدّ ترخص وطن گذشت روزه اش باطل است و نبايد نيت روزه کند پس اگر مفطري به عمل آورد بعد از ماه رمضان قضاي روزه آن روز را مي گيرد و اگر بدون نيت روزه مفطر بجا نياورد تا به آن شهر رفت و از آنجا برگشت و بحدّ ترخّص وطن رسيد و هنوز ظهر نشده بود در آن موقع واجب است نيّت روزه کند و حق خوردن ندارد و روزه اش صحيح است.

* مسافرت بعد از ظهر

س172: اگر مسافر بعد از ظهر از وطن خود به قصد مسافت شرعي حرکت کند، حکم نماز و روزه او چگونه است؟
ج: روزه اش صحيح است و قصر و اتمام نماز محل اقامه نماز است يعني اگر در مسافرت نماز بخواند بايد قصر بخواند.

س173: در رساله حضرت عالى مسأله 1730 چنين آمده اگر روزه دار بعد از ظهر مسافرت نمايد، بايد روزه خود را تمام كند و در صورتى كه شب نيت سفر كرده باشد احتياطاً قضاى آنرا بجا آورد سؤال اين است كه اين احتياط واجب است يا مستحب؟
ج: اين احتياط مستحبى است.

س174: اگر روزه دار آغاز سفرش قبل از اذان ظهر و خروج از حدّ ترخّص بعد از اذان باشد ، وظيفه چيست؟
ج: در فرض سؤال ، بايد آن روز را روزه بگيرد.

س175: اگر كسي در ماه مبارك رمضان مسافرت كند چگونه است؟ اگر كسي صبح مسافرت كند و تا غروب به وطن خود برگردد آيا روزه او صحيح است يا خير؟
ج: اگر قبل از ظهر مي رود و بعد از ظهر بر مي گردد روزه صحيح نيست و قضاء دارد.

* سفر بین دو وطن

س176: اگر يک نفر دو تا وطن داشته باشد در ماه مبارک رمضان مي خواهد از يک وطن برود وطن ديگر اينجا روزه اين آقا چه حکم دارد؟
ج: اگر فاصله بين دو وطن به قدر مسافت شرعي باشد چنانچه بعد از ظهر حرکت کند روزه صحيح است در بين راه و در مقصد و اگر قبل از ظهر حرکت کند بعد از گذشتن از حدّ ترخّص روزه باطل مي شود ولي اگر پيش از ظهر به وطن برسد و مفطري به جا نياورده باشد بايد نيت روزه کند.

* روزه و قصد اقامة ده روز

س177: اگر کسي درماه مبارک رمضان بعد از ظهر مسافرت کند و به محلّي برسد که در آنجا ظهر نشده ،‌ آيا واجب است روزه را به آخر برساند يا نه؟
ج: اگر ده روز مي ماند واجب است روزه را به آخر برساند و اگر ده روز نميماند بنا بر احتياط روزه را افطار نکند و قضاي آن را هم بگيرد.

س178: شخصي در مکاني نيّت اقامه کرده است و يک نماز 4 رکعتي خوانده و بعد از آن از نيت اقامه اش بر گشت، آيا مادامي که در آن مکان است به روزه گرفتن مکلف است؟
ج: بلي، در فرض سؤال بايد روزه بگيرد.

س179: مسافر در سفر نماز تمام خوانده، روزه را هم گرفته بعداً فهميد كه بايد نماز را شكسته و روزه را افطار نمايد. آيا نماز و روزه قبلى وى درست است يا احتياج به اعاده دارد؟
ج: نماز و روزه اش صحيح است احتياج به قضاء ندارد.

س180: اگر شخصى در ماه مبارك رمضان به مسافرت برود و قصد ده روز نمايد، در بين اين ده روز آيا مى تواند در بلاد كبيره بيش از 4 فرسخ از منزل خود دور شود؟
ج: در فرض سؤال، چنانچه تمام مسافتى را كه طى مي كند در داخل شهر باشد، اشكال ندارد.

* سفر شغلی

س181: كليه اساتيد دانشگاه كه هفته اى دو روز از تهران به اصفهان براى تدريس مي آيند حكم نماز و روزه آنها چيست؟
ج: افرادى كه شغلشان مثل معلمى يا استادى يا مأموريت يا دانشجوئى يا خريد جنس يا كارگرى يا كشاورزى يا تجارت يا تبليغ و امثال اينهاست اگر در مدت طولانى مثل پنج شش ماه و بيشتر براى اين شغلها بصورت همه روزه يا هر هفته يكروز يا بيشتر يا هر ده روز يكبار سفر مينمايند و سفرشان حداقل ذهاباً و اياباً هشت فرسخ باشد روزه آنها صحيح و نمازشان تمام است.

س182: بنده محلّ زندگي و وطنم يکي است شغلم بيرون از حدّ ترخّص ولي دون مسافت شرعي مي باشد و در طول سال بين محلّ کار و وطن تردّد مي نمايم ولي هر از چند گاهي براي مأموريّت مسافتي بيش از 5/22 کيلومتر طيّ مي کنم ، حال نمازم داراي چه حکمي است ؟ قابل ذکر است که فاصله بين دو مأموريّت گاهي کمتر از 10 روز و گاهي بيشتر از آن است.
ج: اگر در هر 10 روز حدّاقل به يک مسافت شرعي سفر کنيد براي شغلتان به طوري که 10 روز پي درپي در يک جا نمانيد و حدّاقل تا حدود 4 ماه چنين سفري ادامه داشته باشد ، نمازتان تمام و روزه صحيح است و إلّا نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

* تبعیّت زن از شوهر

س183: زنى كه ازدواج مى كند و از وطن اصلى خود به شهر ديگرى مى رود و در عرض سال چند مرتبه براى ديدن ارحام به وطن اصليش باز مى گردد نماز و روزه او چه حكمى دارد؟
ج: در فرض سؤال كه زن بنا دارد در وطن شوهر همراه با شوهر زندگى كند اعراض قهرى از وطن خود اوست در بازگشت به وطن جهت صله ارحام حكم مسافر را دارد.

کسانی که روزه بر آنان واجب نیست

*پیرمرد و پیرزن

س184: شيخ و شيخه كه مكلّف به كفّاره مدّ مي باشند، اگر وسط ماه رمضان مسافرت كنند باز اين 15 روز اخير كه در سفر بوده اند هم مكلّف به كفّارۀ مد مي باشند، يا اين كه چون مسافر بوده اند كفّاره ساقط است؟
ج: بلي بايد كفاره روزهائي را هم كه در مسافرت بوده بدهد.

* مریض

س185: بيمارى سنگ کليه که کليه هم سنگ ساز است ونبايد کليه از مايعات خالى باشد و در روز مي بايست مايعات صرف و ميل کرد، مانع از روزه گرفتن رمضان و غير آن ايّام است، و آيا بيمار مبتلا به اين درد مى تواند روزه بگيرد وفقط بمقدار لازم مايعات ( آب ) بنوشد؟
ج: درفرض سؤال آشاميدن مايعات مبطل روزه است ولى اينگونه اشخاص چنانچه احتمال عقلائى بدهند که روزه براى آنها ضرر دارد بطورى که از آن احتمال براى آنها خوف ضرر حاصل شود واجب نيست روزه بگيرند و اگر در تمام سال اين خوف وجود داشته باشد قضاء هم ندارد فقط بايد براى هر روز يک مدّ (يك چارک) طعام مانند گندم و جو و برنج به عنوان کفّاره به فقير غير سيّد بدهند و دادن پول مجزى نيست.

س186: اگر شخصي مبتلا به تنگي نفس شديد باشد و احياناً در ماه رمضان بعضي مواقع به علت بيماري شديد، احتياج فقط به يك قرص داشته باشد و با خوردن يك قرص امكان دارد روزه را بگيرد، آيا روزۀ او باطل است يا خير و يا قضا و كفّاره دارد؟
ج: اگر بدون خوردن قرص نمي تواند روزه بگيرد روزه واجب نيست و چنانچه در تمام سال اين حالت باقي باشد براي هر روز يك مدّ كفّاره پس از رسيدن رمضان بعد بدهد.

* زن باردار- زن شیرده

س187: اينجانب داراى فرزند 13 ماهه هستم که علاوه بر خوردن غذا ، از شير مادر نيز استفاده مي کند و همسر بنده به علت شير دادن، ضعف مي کرده است و چند روزى را روزه نگرفته، وظيفه ايشان چيست؟
ج: در فرض سؤال ، چنانچه روزه براى بچه و يا مادر او بخاطر شير دادن ضرر داشته و يا احتمال عقلائى ضرر مى داده که قهراً موجب خوف ضرر ميشود خوردن روزه اشکال نداشته ولى بايد براى هر روزي که خورده يک مدّ طعام مانند گندم و جو و برنج به فقير غير سيّد بدهد و دادن پول اينها کفايت نمى کند و بايد قضاى روزه ها را نيز بگيرد.

س188: زن مرضعه (شيرده) که شيرش کم است اگر بتواند از شير خشک يا شير گاو براي شير دادن بچّه استفاده نمايد ، آيا لازم است اين کار را نمايد و روزه هاي ماه رمضان را بگيرد يا آن که مي تواند روزه نگيرد و بجايش فديه دهد؟
ج: در فرض سؤال اگر با شير گاو و يا شير خشک و غيره تغذيه به طفل بدون ضرر ممکن باشد احتياط واجب آن است که روزه بگيرد.

س189:آيا براي خانم 5 ماه بار دار روزه واجب ميباشد؟‌
ج: اشخاص مختلفند بطور كلي اگر به تجربه يا از قول طبيب حاذق خوف ضرر براي خود زن يا بچه اش حاصل شود روزه نگيرد.

س190: براي خانمهاي بار دار از چه ماهي روزه گرفتن واجب نيست؟‌
ج: معيار ماه چندم نيست وروزه بر او واجب است مگر وقتي كه از يك منشأ عقلائي و قابل اعتماد مانند تجربه خود يا گفته پزشك مورد اطمينان خوف ضرر براي خود يا بچّه اش پيدا كند.

س191: زني حامله است و نمي داند روزه برايش ضرر دارد يا نه، آيا بايد روزه بگيرد؟
ج: اگر خوف ضرر براي خود و يا جنين داشته باشد نبايد روزه بگيرد و اگر خوف ضرر ندارد بايد روزه بگيرد.

س192: زن حامله يا شيرده که روزه نگرفته و بايد فديه (روزانه) بدهد و روزه را بعداً قضاء نمايد ، اگر قضاء روزه را تا سال بعد نگرفت چه با عذر چه بدون عذر ، آيا بايد کفّاره تأخير هم بدهد؟
ج: بلى، بايد کفّاره تأخير هم بدهد.

س193: در سال 60 باردار بودم و61 بچه شير مى دادم و62 باردار بودم و63 بچه شير مى دادم و64 باردار بودم و65 بچه شير مى دادم و در اين ايّام روزه هايم را خورده ام وهمچنين72 باردار بودم و73 بچه شير مى دادم و روزه هايم را خورده ام. از نظر بدنى هم ضعيف هستم البته نه آن طور که اصلاً نتوانم روزه بگيرم، چرا روزه هايم را مى گيرم ولى روزه هاى عقب افتاده اذيتم مى کند و بعد از چند روز روزه گرفتن مريض مى شوم و به سختى و ضعف مى افتم، درمورد اين روزه هاى عقب افتاده چه دستور مى دهيد؟ البته کفّاره اين روزه ها را در همان سالها داده ام.
ج: در فرض سؤال، چون قضاى آن روزه ها را نگرفته ايد تا سال گذشته براى اين جهت هم بايد براى هر روزه يک چارک گندم يا جو به عنوان کفّاره تأخير بدهيد بلى اگر واقعاً قدرت روزه گرفتن را در تمام مدّت سالهاى مذکوره از جهت ضعف بدنى نه از جهت حامله بودن نداشته ايد قضا ندارد.

س194: افرادي که داخل در عناوين پيرمرد و پيرزن، ذوالعطاش، حامله و مرضعه هستند واجب است فديه روزانه بدهند حال اگر اين اشخاص مريض شوند به مرضي که سبب مستقل براي روزه نگرفتن است آيا دو تکليف متوجه آنان ميباشد (فديه يا کفّاره تأخير) يا اقل التکليفين (کفّاره تأخير)؟
ج: در فرض سؤال چنانچه مرض از ابتداي ماه مبارک رمضان تا ماه مبارک رمضان بعد ادامه داشته باشد قضاء ندارد ويک کفّاره مجزي است و اگر در طول يک سال بهبودي حاصل شود در مورد حامل و مرضع چنانچه قضاي روزه را قبل از ماه مبارک رمضان بعد نگيرد دو کفّاره دارد و در مورد پيرمرد و پيرزن و ذوالعطاش که هيچکدام تا رمضان بعد نمي توانند روزه بگيرند يک کفّاره کفايت مي کند و اگر بتوانند و قضاي روزه را نگرفته باشند بايد دو کفّاره بدهند.

راه ثابت شدن اول ماه

س195: آيا با محاسبات منجّمين، ماه ثابت مى شود ـ مخصوصاً وقتيكه آنها امروز نسبت به زمان گذشته امكانات خيلى دقيق و مجهّز در اختيار دارند و اصرار مي ورزند كه نتائج دستگاه هاى علمى امروز قابل انكار نمى باشد؟
ج: پيشگوئى منجمّين بنفسه حجّت شرعيّه نيست، بلى اگر براى هر كس موجب علم به صحّت محاسبه شود، بايد به علمى كه از گفته منجّم حاصل شده عمل نمايد.

س196: آيا تطوّق و بلند بودن هلال را، دليل بر شب دوم مى دانيد؟
ج: بلند بودن ماه و تطوق آن، دليل شرعى بر شب دوم نيست.

س197: اگر راديو و رسانه های دیگر خبر دهند كه در شهری ماه را ديده‌اند، آيا مسلمان ها در سراسر آن کشور مي توانند عيد كنند يا نه؟
ج: اگر از خبر راديو یا رسانه های دیگر برايش علم حاصل شود بايد عيد قرار دهد.

س198: اگر در پايان ماه رمضان اعلام كنند مثلاً فردا عيد سعيد فطر است آيا آن روز را مي توانيم عيد محسوب كنيم يا نظر حضرتعالي چيز ديگري است؟
ج: بايد بطوري كه در توضيح المسائل مذكور است، رؤيت ماه از طرق شرعيّه ثابت شود و يا مجتهد جامع الشرائط حكم كند به اينكه فلان روز عيد فطر است.

س199: اگر از طرف يک يا چند نفر از مراجع عظام روز اول (مثلاً) ماه رمضان اعلام شود، آيا بر کسانى که از ايشان تقليد نمى کنند هم واجب است آنروز را نيت روز اول ماه رمضان کنند؟
ج: در صورتى که مجتهد جامع الشرائط حکم کند که فلان روز اوّل ماه است همه بايد اطاعت کنند و آنروز اوّل ماه محسوب مي شود ولى اگر حکم نکند و فقط بر اساس اطلاعاتى که از اشخاص بدست آورده بفرمايد براى من ثابت شده که اوّل ماه است چنانچه براى ديگران از قول او اطمينان حاصل شود که ماه رؤيت شده و اوّل ماه است حکم اوّل ماه را دارد و الّا نه.

س200: چنانچه براي مرجع تقليد ثابت شود كه رؤيت هلال شده و عيد فطر است و همين كه از او سؤال شود بفرمايد: اوّل ماه براي من ثابت شده ولي حكم نكند، مقلّد او به محض سؤال و اطّلاع آيا مي تواند افطار كند؟
ج: در فرض سؤال چنانچه مقلد از قول مرجع تقليدش يقين يا اطمينان به حلول ماه شوال حاصل نمايد بايد افطار كند و اگر يقين نكند نمي تواند افطاركند.

س201: اگر در موضوع رؤيت هلال ماه شوال ، مرجع معظم تقليد بفرمايد ( رؤيت هلال براي من ثابت شده است ) اين فرموده مرجع تقليد، حکم مي باشد يا فتوا ؟ و وظيفه مقلدين اين مرجع تقليد و مقلدين ديگر مراجع تقليد وقتي که مرجع تقليد فرمودند (عيد فطر، براي من ثابت شده است) چگونه مي باشد؟
ج: اين نه حکم است نه فتوي فقط خبر دادن از ثبوت رؤيت هلال است و وظيفه کساني که اطلاع از اين امر مي يابند اين است که اگر از اين که رؤيت هلال براي مرجع تقليدش ثابت شده براي آنها يقين حاصل شود بايد افطار کنند.

س202: چگونه ممکن است خداوند و قرآن يکي هستند اسلام هم يکي هست ولي نظرات مراجع در حدود يک مسئله با هم فرق مي کند، مثلاً همين مسئله نماز و روزه که براي من پيش آمده است يا براي من سؤال است چگونه بعضي مراجع 5 شنبه را عيد گرفتند و کسي به آنها اطلاع نداده بود و سي روزه زحمت کشيدند و براي خدا روزه گرفتند چه مي شود مگر مي شود در عصر حاضر که تا اين حد علم پيشرفت کرده و دستگاه‌هاي مجهز نجومي وجود دارد قادر به ديدن هلال ماه نباشند و اين همه اختلاف به وجود بيايد؟
ج: البته اسلام يکي و قرآن هم يکي است ولي برداشت و فهم احکام خدا از قرآن و روايات تفاوت دارد مانند پزشکان که نظرشان در موارد بسياري با هم تفاوت دارند و در رابطه با عيد بودن پنج شنبه هر کس يقين به رؤيت هلال در شب پنج شنبه كرده پنج شنبه برايش عيد است که بايد افطار کند و هر کس يقين نکرده وظيفه اش استمرار روزه پنج شنبه است.

س203: الف) چون شب قدر در تمام سال يك شب است و آن هم به نظر مي رسد در جايي واقع مي شود كه حضرت صاحب الزمان عجّل الله تعالی فرجه الشریف اقامت دارند، آيا مي شود اعمال و روزۀ ماه مبارك رمضان را از كشور سعودي تبعيّت كرد يا خير؟
ب) مثلا ً در عربستان 2 شنبه اول ماه مي باشد و در ايران سه شنبه موضوع اختلاف يك روز است شب قدر يك شب عيد فطر يك روز عيد اضحي يك روز عمل به كدام صحيح است؟
ج الف: شب قدر مثل شب بيست و يكم و بيست و سوّم ماه مبارك رمضان در مسير خود همۀ زمين و مناطق معتدله را طي مي كند و روز آن هم به نحو مرقوم مناطق معتدله را به تدريج سير مي كند لذا در بيست و چهار ساعت 23 رمضان مثلاً در مجموع زمين به تناوب مانند هم شب وجود دارد و هم روز آن و حضرت ولي عصر ارواح العالمين له الفداء ممكن است در نقطه اي باشند كه شب باشد چنانكه ممكن است در
نقطه اي باشند كه روز باشد و ممكن است در هر دو نقطه بلكه چندين نقطه حضور داشته باشند.
ج ب: در فرض سؤال اگر به علم يا بيّنۀ شرعيه رؤيت هلال در سعودي ثابت شود شبهاي قدر و عيد فطر و عيد اضحي را طبق همان قرار دهد.

* اتحاد افق- اختلاف افق

س204: اگر ماه رمضان در شهرى ديده شود، در شهرها ديگرى كه افق آنها يكسان و يا دو ساعت فرق دارند اول ماه ثابت مى شود يا نه؟
ج: اكتفاء به رؤيت ماه در يك بلد براى ساير بلاد بعيد نيست.

س205: اگر ماه در كشورهاى شرقى رؤيت شود، آيا براى كشورهاى غربى خود بخود ثابت مى شود يا خير؟
ج: بطور كلى در هر نقطه از زمين كه ماه رؤيت شود براى هر نقطه ديگر كه بعداً روز مى شود آن روز، روز اول ماه است.

س206: بعضى از مراجع عظام، در رؤيت هلال در شهرى شرط كفايت آن در شهر ديگر را، اتحاد افق مى دانند تفاوت افق چه قدر باشد كافى از رؤيت در شهر ديگر نيست؟
ج: بنظر حقير رؤيت هلال اگر به يكى از راههائى كه در رساله هاى عمليّه مذكور است ثابت شود، براى همه نقاطى كه روزشان بعد از آن است كفايت مى كند.

س207: آيا رؤيت هلال با استفاده از ابزارهاي نجومي ( دوربين، تلسكوپ و ... ) اعتبار شرعي دارد؟
ج: كفايت رؤيت با چشم مسلّّح مورد اشكال است.

س208: توضيح دهيد با توجه به پيشرفتهاي علم نجوم چرا باز هم در كشور ما هر سال روز عيد فطر و رؤيت ماه مورد ترديد است؟ چه لزومي دارد كه حتماً با چشم غير مسلّح ماه را ببينيم؟
ج: آنچه موضوع حكم است رؤيت با چشم غير مسلّح است و اِخبار از طريق علم نجوم اگر موجب قطع براي شخص نشود كافي نيست.

س209: اگر كسي با استفاده از محاسبات دقيق رياضي ثابت كند كه فلان شب، شب اوّل ماه مبارك رمضان است ولي با چشم محض و بدون بهره گيري از ابزار ويژه نتواند ماه را ببيند، آيا از اين راه براي او شرعاً اوّل ماه ثابت مي شود؟
ج: از هر راهي كه شخص يقين به اوّل ماه كند بطوري كه هيچ احتمال اشتباه ندهد شرعاً موظّف است بر طبق يقين خود عمل كند.

روزه های حرام و مکروه
* مرض و روزه داری

س210: ملاك مريض كه روزه ماه رمضان از وى ساقط است، چيست؟
ج: اگر بداند روزه براى او مضرّ است يا مظنه ضرر داشته باشد و يا احتمال عقلايى بدهد كه مضر باشد به طورى كه از آن احتمال، خوف ضرر حاصل شود، روزه واجب نيست و بعد بايد قضاى آن را بگيرد بلى اگر مرض تا رمضان سال بعد طول بكشد قضا هم ساقط است، فقط بايد كفّاره مدّ بدهد.

س211: آيا احتمال ضرر و بيمارى مجوزى براى افطار مى باشد يا اطمينان به ضرر و بيمارى لازم است؟ ميزان در مقدار ضرر چيست؟
ج: خوف ضرر مجوز بلكه موجب افطار است و اطمينان لازم نيست و نسبت به مقدار آن كافى است كه عرف عقلاء اثر مترتب بر روزه را ضرر محسوب دارند.

س212: آيا کسي که مريض است نمي تواند روزه بگيرد و يا دکتر گفته نبايد در ماه مبارک رمضان روزه بگيري آيا بايد روزه نگيرد حرف دکتر مطاع است يا نه؟
ج: ميزان در جواز افطار و دادن کفاره مدّ احتمال عقلائي است که موجب خوف ضرر باشد پس اگر چنين خوفي براي مريض حاصل شود افطار جايز است با دادن کفاره هر چند دکتر بگويد روزه ضرر ندارد و اگر چنين خوفي براي مريض حاصل نشده باشد افطار جايز نيست هر چند دکتر بگويد روزه ضرر دارد.

* قول طبیب

س213: اگر طبيب به مريض بگويد روزه براي شما ضرر دارد، آيا قول طبيب حجت است؟
ج: اگر از قول طبيب خوف به ضرر روزه حاصل بشود نبايد روزه بگيرد.

س214: اگر فردى به سنگ كليه مبتلا شده ( عمل شده ) و سه دكتر اظهار نموده اند كه بايستى در طول شبانه روز و سال ، آب به كليه ها برسد، آيا روزه واجب ماه رمضان بر او واجب است ؟
ج: اگر از گفته اطباء خوف ضرر حاصل شود روزه صحيح نيست.

س215: ملاك در تشخيص ضررى كه مانع از روزه مى شود نظر دكتر است يا خود انسان؟
ج: ملاك خوف ضرر است ولو اينكه خوف ضرر از گفته دكتر پيدا شود.

س216: دکتري مريضي را از روزه گرفتن منع ميکند ولي خود شخص مي داند که روزه برايش ضرر ندارد چه بايد بکند؟
ج: بايد روزه بگيرد.

* روزه داری و چشم درد

س217: اگر روزه موجب چشم درد نمى باشد ولى سوى چشم كم مى شود آيا كسى كه به اين بيمارى مبتلا است بايد روزه بگيرد يا نه؟
ج: اگر بطور موقت باشد كه بعد از روزه بر طرف مي شود مجوّز افطار نيست ولى اگر روزه موجب شود كه نور چشم براى هميشه كم شود روزه واجب نيست.

س218: دختري دارم 14 ساله كه وي نيز همه ساله روزه هاي خود را گرفته امّا هر سال بعد از روزه گرفتن از درجه بينائي اش كاسته مي گردد و در هر حال حاضر درجه بينايي اش به 5/3 و 4 رسيده. لذا استدعا دارم نسبت به اعلان نظر آن مرجع عظيم الشأن.
ج: اگر اين عارضه موقتي باشد كه بر طرف مي گردد و غالباً براي اشخاص در سن سيزده و چهارده سالگي عارض مي شود و قابل اعتنا نيست روزه را بگيرد و اگر بر خلاف متعارف و بيش از سائر روزه داران هم سنّ و سالش عارضۀ كم سو شدن چشم داشته باشد يا احتمال عقلائي بدهد روزه بر او واجب نيست.

*روزه داری و ضعف و ناتوانی

س219: خواهشمند است ديدگاه شرع مقدّس اسلام را دربارۀ روزۀ افرادي كه تازه پا به سنّ بلوغ گذاشته اند در موارد ذيل بيان فرماييد: الف) اگر دختر يا پسري كه اخيراً پا به سن بلوغ گذاشته اند از ديدگاه والدين ناتوان از انجام فريضۀ روزه تشخيص داده شوند، و خوف زيان جسمي دربارۀ فرزندان خود داشته باشند، آيا والدين مي توانند در اين مورد، ‌فرزندان خود را از انجام روزه بازدارند؟
ب) در صورتي كه پزشك دربارۀ اين دختر يا پسر آنها را ناتوان از انجام فريضه تشخيص دهد آيا اين افراد مي توانند روزه نگيرند؟
ج) اگر دختر يا پسر تازه بالغ شخصاً خوف ضرر داشته باشند، و خود را ناتوان از انجام فريضه بدانند حكم چيست؟
ج الف: معيار در جواز افطار اينست كه شخص خودش بيم ضرر مورد اعتناء عرف داشته باشد. ب: اگر خودشان از گفته پزشك خائف شوند بايد افطار كنند. ج: حكم همان است كه در جواب الف وب بيان شد.

س220: شخص مريض قندي بوقت معين بايد قرص بخورد بدون آب مي تواند قرص استفاده كند؟
ج: با فرض احتياج به خوردن قرص و خوردن آن روزه صحيح نيست ولي قضا دارد.

س221: آيا روزه گرفتن شخصي در صورتي که با ضعف و بي حالي و سر درد و حال به هم خوردگي همراه باشد آيا صحيح است.
ج: اگر ضرر داشته باشد صحيح نيست.

س222: اگر انسان به خاطر عذري احتمال قوي بيش از 50 درصد مي دهد كه روزه بر او واجب نيست و نگرفت بعد معلوم شد بر او واجب بوده تكليف او از حيث قضا و كفاره چگونه است؟
ج: در فرض سؤال اگر احتمال عقلائي بدهد كه روزه براي او ضرر دارد به طوري كه از آن احتمال ترس ضرر برايش حاصل شود فقط قضاء بر او واجب است و كفاره ندارد هر چند بعد معلوم شود كه برايش ضرر ندارد ولي اگر منظور احتمال عدم وجوب روزه از جهات ديگر است بايد مورد آن ذكر شود تا جواب مقتضي داده شود.

س223: با وجوديكه حضرتعالي سه شنبه را عيد فطر اعلام نموده بوديد،‌ مقلّد شما تا اذان ظهر نتوانسته از صحّت اين تصميم اطمينان حاصل كند و تماسهاي مكرّر با دفتر نيز ثمري در بر نداشته است. بنا بر اين روزۀ روز 30 ام را گرفته است. در اين صورت مسئله چگونه خواهد شد؟
ج: در صورت مذكور شما معذوريد و چيزي بر شما نيست.

س224: روزه گرفتن در روز عاشورا چه حکمي دارد؟
ج: مکروه است.

روزه هاي مستحب

س225: آيا روزه هاي مستحبي بايد با اجازه پدر و مادر باشد يا خير و نمازهاي مستحبي چطور؟
ج: اگر مستلزم اذيت شدن آن ها نباشد اجازه لازم نيست.

س226: اگر بچه اي بالغ شود باز هم براي روزه هاي مستحبي بايد اجازه از پدر و مادر بگيرد؟
ج: اجازه لازم نيست.

س227: الف) فردي روزۀ مستحبّي مي گيرد. در همان روز به ميهماني مي رود حال اگر صاحبخانه به او چيزي تعارف كند بايد آن را برداشته و بخورد يا نه؟ چرا؟ب) در اين صورت اگر روزه را نخوريم ثواب بيشتري مي كنيم يا اگر تعارف صاحبخانه را رد نكنيم؟
ج الف وب: اگر صاحبخانه مؤمن باشد و او را به خوردن روزه دعوت كند افطار مستحب است زيرا ثواب اجابت مؤمن بيش از ثواب نگه داشتن روزه است.

س228: آيا واقعاً اگر كسي روزۀ مستحب باشد و ديگران به او غذايي تعارف كنند چه بدانند او روزه است يا نه: آيا ثواب روزه را مي برد؟ آيا جزء روزه داران آن روز محسوب مي شود؟ آيا ثواب بيشتري مي برد؟
ج: قدر متيقّن اين ثواب در صورتي است كه بدانند روزه است و درخواست كنند كه افطار كند و روزه دار بخاطر اجابت دعوت آنها افطار كند.

س229: از نظر حضرتعالي خوردن روزه مستحبّي قبل از افطار چه حکمي دارد؟ و آيا بعد از ظهر روزه مستحبي استقرار پيدا کرده و نبايد آن را خورد؟ در ضمن اين که مي گويند اگر مؤمني تعارف کرد بهتر است که روزه خود را افطار کنيد ، صحّت دارد؟ و مراد از مؤمن چيست؟
ج: إفطار روزه مستحبّي در هر وقت روز مانعي ندارد و اگر مؤمني او را دعوت به إفطار کرد اجابتش مستحبّ است و مقصود از (مؤمن) شيعه إثناعشري است.

س230: اينجانب از نظر تقليد بقاء بر ميّت آيت الله العظمي گلپايگاني هستم. در مسألۀ شمارۀ 1757 صفحۀ 297 رسالۀ توضيح المسائل ايشان آمده است: روزۀ تمام روز هاي سال غير از روز هاي حرام و مكروه كه گفته شد، مستحب است و براي بعضي از روزها بيشتر سفارش شده است كه از آن جمله است1- پنجشنبۀ اوّل و پنجشنبۀ آخر هر ماه و چهارشنبه اوّلي كه بعد از روز دهم ماه است و اگر كسي اينها را بجا نياورد مستحب است قضا نمايد و چنانچه اصلاً نتواند روزه بگيرد مستحب است براي هر روز يك مدّ طعام يا 6/12 نخود نقره به فقير بدهد. 2- ... 3- ... 4- ... الف) حال كه اينجانب 63 سال دارم آيا ميتوانم براي تمام 48 سال قبل كه از فيض گرفتن روزه مستحبي ماهيانه محروم بودم روزانه يك مدّ طعام بدهم و فضيلت 3 روز روزۀ ماهيانه را درك كنم ب) در مورد شماره 2و3و4- اين فتوي كه در مسألۀ 1757- گنجانيده شده چطور ج) در مورد ايّام 47 سال قبل كه از فيض روزۀ مستحبّي ايّام سال محروم بودم بندهاي شمارۀ 2و3و4 اين مسأله را ميتوان هم با دادن يك مدّ طعام بفقير ثواب 3 روز – روزۀ ماهيانه مستحبي را كسب نمود يا نه؟
ج الف: اگر به رجاء ثواب بنحو مذ كور عمل نمائيد انشاء الله مقبول درگاه خداوند ميشود. ب: در مورد ( 2و3و4 ) ‌دستوردادن مدّ وارد نشده است. ج: مانع ندارد.
روزه نذري

س231: آيا کسى که در سفر بسر مى برد مى تواند نذر کند که مثلاً فرداى آن روز را در سفر روزه بگيرد؟
ج: نذر بصورت مذکور صحيح نيست.

س232: آيا مي توان در مدينه يک روز ، روزه نذر نمود؟
ج: اگر در حضور نذر کند که يک روز در مدينه منوّره روزه بگيرد اشکال ندارد.
مسائل متفرقه
* حکم روزه کسي که نماز نمي خواند

س233: كيفيت روزه شخص كاهل نماز، كه در انجام نمازهاى واجبش، كوتاهى كرده چيست؟
ج: روزه، واجب ديگرى است و شخص مذكور به جهت كاهل نماز بودن، معصيت كار است، ولى اگر روزه گرفته روزه او صحيح است.

*روزه داری و غیبت

س234: آيا غيبت روزه را باطل مي كند با اين كه روايت است كه اگر كسي غيبت ديگري كند گوشت تن برادر مردۀ خود را مي جود آيا با اين حال هم روزۀ ما باطل است در صورتي كه غيبت جزء نه چيزي كه روزه را باطل مي كند نيست با اين حال آيا غيبت روزه را باطل مي كند يا نه؟ اگر غيبت روزه را باطل نمي كند پس حكمش چيست؟ توضيح دهيد.
ج: غيبت از مبطلات روزه نيست ولي ممكن است ثواب روزه را كم كند و يا مانع قبولي روزه در درگاه خداوند باشد و روايت مذكوره هم اشاره به اين مطلب است.

* مستحب است افطار با چه باشد؟

س235: بهتر است روزه با کداميک از مواد و موارد گفته شده باز شود.
الف) خرما ب) نان ج) سبزي د) غذا هـ) ابتدا نماز بعد خرما و) ابتدا نماز، نان
ج: مستحب است که افطار با خرما باشد و مستحب است قبل از افطار نماز مغرب را بخواند مگر آنکه ضعف و يا منتظر داشته باشد و براي مستحبّات به اعمال مبارک رمضان در کتاب شريف مفاتيح الجنان مرحوم محدّث قمي رضوان الله عليه مراجعه نمائيد.

* افطارروزه با مال خمس نداده

س236: آيا کساني که خمس اموالشان را پرداخت نمي کنند در عين اينکه به آنها تعلق ميگيرد با اين حال ماه رمضان روزه ميگيرند و با طعام و ميوه و غذاي خمس نداده افطار ميکنند به روزه آنها خللي وارد ميکند يا نه؟
ج: اگر آنچه را يقيناً مورد تعلّق خمس شده و نداده اند بخورند علاوه بر معصيت ثواب روزه آنها کم مي شود.

* آيا با سهم امام مي شود افطاري داد؟

س237: در ماه مبارک رمضان مدارس آموزش و پرورش هر کدام يک شب افطاري به دانش آموزان مي دهند و براي اينکار بودجه اي آموزش و پرورش نمي دهد و اولياء مدرسه درخواست کمک مالي از پدران دانش آموزان دارند ، آيا از سهم مبارک امام که از شما اجازه دارم مي توانم به اين قسمت کمک کنم يا خير؟
ج: متوجه باشيد که در صرف سهم مبارك امام عليه السلام بايد اولويتها را رعايت نمود . مثلاً اگر شما اشخاصي را از ارحام يا غير ارحام مستمند از جوان و سالمند مي شناسيد که براي اداره وضع عادي زندگي و معاش در مانده اند حتماً صرف سهم مبارک براي رفع نياز و تنظيم امر معاش آنها از اطعام و ضيافت و اينگونه امور اَلزم است لذا اين برنامه ضيافت را براي کسب ثواب افطار ماه مبارک رمضان که بسيار هم عظيم و بزرگ است از مال خالص و پاک خودتان قرار دهيد و سهم مبارک را در موارد لازم تر صرف کنيد خداوند متعال بر توفيق جنابعالي بيفزايد.

* وقت نماز در شبهاي مهتابي

س238: بنده قبلاً مقلّد حضرت إمام بودم و فتواى إيشان را در ارتباط با شبهاى مهتابى و خواندن نماز صبح به مدّت حدوداً بيست دقيقه بعد از اذان و يا در مورد امساک در سحرها، عمل مى نمودم. خواستم سؤال نمايم که حضرتعالى در اين مورد نظر مبارکتان چيست و آيا مي شود به مدت همان 5 يا 6 دقيقه احتياطاً بعد از اذان صبح نماز خواند و يا قبل از اين إمساک نمود؟
ج: هر وقت يقين به صبح کرديد مي توانيد نماز صبح بخوانيد و در آن موقع امساک لازم است و فرقى در اين جهت بين شب مهتابى و غير آن نيست.

س239: آيا حكم ليالى مقمره با ليالى ديگر فرق دارد؟
ج: فرقي ندارد.

موضوع:استفتائات

اجازه مصرف يک سوم سهم مبارک امام براي کمک به سيل‌زدگان پاکستان توسط حضرت آيت الله العظمي صافي

در پي وقوع سيل در کشور اسلامي پاکستان و تلفات و خسارات جاني و مالي فراواني که به مردم مسلمان آن کشور وارد گرديده است، دفتر حضرت آيت الله العظمي صافي «مدظله الشريف» ضمن ابراز تاسف شديد و هم‌دردي با خانواده‌هاي داغدار و سانحه ديده به اطلاع مي‌رساند مرجع عاليقدر شيعه حضرت آيت الله العظمي صافي اجازه مصرف يک سوم سهم مبارک امام عليه السلام را براي کمک به اين امر انساني و اسلامي صادر فرمودند. مومنان مي توانند از راه‌هاي مورد اعتماد، کمک هاي خود را براي سانحه‌ديدگان ارسال دارند.

دفتر حضرت آيت الله العظمي صافي مدظله الشريف

موضوع:اخبار دفتر و پایگاه

ماه یزدان ( شعری از حضرت آیت الله العظمی صافی پیرامون ماه مبارک رمضان)

ماه يزدان
در آمد بار ديگر ماه يزدان
به فرّ و شوكت و فيض فراوان
صباح مكرمت گرديد طالع
منوّر شد جهان از طلعت آن
بهار توبه و آمرزش آمد
مه ايمان و عيد حق پرستان
نسيم مغفرت هر سو وزان است
سحاب مرحمت باشد خروشان
مه روزه است و هنگام عبادت
خوشا حال نكوي روزه داران
در آ در مكتب «صوموا تصحوا»
كه در آن مي‎شود امراض درمان
هلا بر خود بنازيد و بباليد
كه ايزد را در اين ماهيد مهمان
الا اي معصيت كار گرفتار!
كه از كردار خود هستي پشيمان
چرا بيگانه‎اي از درگه دوست؟
چرا حال تو زار است و پريشان؟
بنه تاريكي جهل و ضلالت
بيا در پرتو انوار قرآن
مپو زين پس ره شرّ و شقاوت
بيا اندر طريق خير و احسان
مشو نوميد از عفو خداوند
و گر هستي غريق بحر عصيان
بيا در مكتب «توبوا الي الله»
ز قرآن آيه «لاتقنطوا» خوان
جهان را نور رحمت كرده روشن
منوّر شد ز اشراقش دل و جان
مبادا كفر اين نعمت نماييد
كه نعمت، سلب مي‎گردد ز كفران
مبارك ماه و اوقات شريفي است
به لهو و بيهده ضايع مگردان
غنيمت دان دعا و عرض حاجات
نماز و روزه و نيكي به اخوان
به خود آ اي گنه كار نگون حال!
رها كن رشته بيداد و طغيان
بيا با خالق خود آشنا شو
مرو زين بيش، اندر راه شيطان
خدايا! از كرم بر من ببخشاي
به رويم باز كن ابواب عرفان
ز ما بر احمد(ص) و آلش تحيّات
فروزان تا بود مهر درخشان
لطف الله صافي

موضوع:مناسبت ها

لطفا قبل از ارسال سؤالات شرعي خود رساله عمليه و جامع الاحکام را در سايت بخوانيد.
جهت مشاوره‌ در مسائل رفتاري،تربيتي و خانواده و ... توصيه مي‌شود ابتدا با بخش مشاوره ديني تربيتي دفتر به شماره 7- 7756606- 0251 روزهاي شنبه تا چهارشنبه از ساعت 4 تا 8 عصر تماس حاصل نماييد.